شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی مؤثر بر مدیریت ریسک در صنایع فرایندی با استفاده از روش دنپ فازی
نویسندگان
doi
10.18502/jhsw.v16i1.21893چکیده
مقدمه: صنایع فرایندی از ارکان حیاتی توسعه اقتصادی به شمار می روند، اما پیچیدگی عملکرد و فرآیندهای آن ها مدیریت مؤثر ریسک را با چالش های جدی مواجه می سازد. این پژوهش مدلی یکپارچه مبتنی بر روش های دیمتل فازی (Fuzzy DEMATEL) و فرآیند تحلیل شبکه ای فازی (Fuzzy ANP) ارائه می دهد تا عوامل کلیدی مؤثر بر مدیریت ریسک در این صنایع شناسایی و اولویت بندی شوند. روش کار: ابتدا در مرور نظام مند متون، ۵۴ مقاله واجد شرایط از میان منابع معتبر بین سال های ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۴ انتخاب شد و ۲3 عامل اولیه مؤثر بر مدیریت ریسک استخراج گردید. سپس در سه دور اجرای تکنیک دلفی با مشارکت ۱۳ خبره دارای میانگین سابقه کاری ۱۲.۶ سال، 20 عامل نهایی تأیید شدند. در ادامه، روش دیمتل فازی برای تحلیل روابط علّی و معلولی میان عوامل و روش تحلیل شبکه ای فازی برای تعیین وزن و اولویت آن ها به کار گرفته شد. یافته ها: نتایج نشان داد که 6 عامل نقش علّی و 14 عامل نقش معلولی دارند. «آموزش و توانمندسازی» و «تعهد مدیریت» به عنوان مؤثرترین عوامل علّی شناسایی شدند و نقش محوری در تقویت سایر اقدامات مدیریت ریسک ایفا می کنند، در حالی که «تعمیر و نگهداری» و «مشارکت پیمانکاران و ذی نفعان» بیشترین تأثیرپذیری را از سایر عوامل دارند. همچنین، «فرهنگ و جو ایمنی» بیشترین وزن را در تحلیل شبکه ای فازی کسب کرد. نتیجه گیری: چارچوب پیشنهادی با ارائه تصویری جامع از عوامل اثرگذار و تعاملات آن ها، ابزاری عملی و راهبردی برای مدیران فراهم می کند تا با تمرکز بر عوامل اولویت دار، ایمنی فرایند را بهبود داده و ریسک ها را به طور مؤثرتر مدیریت کنند.