ارزیابی ریسک خطوط لوله انتقال نفت و گاز بر مبنای روش Bow-tie فازی شده
نویسندگان
doi
چکیده
مقدمه: امروزه 60% از منابع انرژی در دنیا را نفت و گاز تشکیل می دهد. حمل و نقل نفت خام و محصولات آن به روشهای مختلفی انجام میشود که از این میان بیش ترین سهم انتقال، بر عهده لوله های انتقال میباشد. با توجه به گستردگی خطوط در مناطق مختلف تاسیساتی و یا حتی مسکونی و هم چنین پتانسیل بالای آسیب پذیری، ایمنی خطوط لوله و رعایت اصول مدیریت ریسک آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. یکی از روشهای تعیین سطح ایمنی، ارزیابی ریسک به روش Bow-tie است. روش Bow-tie یک روش کیفی نیمه کمی است که داده های آن از طریق نظرسنجی از متخصصین اجراء می شود. روش کار: در این تحقیق از روش Bow-tie در تلفیق با منطق فازی با به کارگیری روش مقیاسی لیکرت جهت کمی سازی داده های کیفی(زبانی) به منظور کاهش عدم قطعیت ارزیابی ریسک خطوط لوله شماره 10 گاز آماک و 12 نفت بنگستان استفاده شد، به طوری که ابتداء عوامل تأثیرگذار بر ایمنی خطوط انتقال از طریق تهیه چک لیست مشخص گردید و سپس با استفاده از روش ذکر شده اقدام به ارزیابی ریسک خطوط لوله مورد مطالعه شد. نتیجه گیری: یافتههای تحقیق نشان داد که عوامل آسیب شخص ثالث ، نقص اولیه در مواد و ساخت خط لوله با احتمال شکست 0484/0 دارای بالاترین درصد اهمیت ( معادل 32/12 %) در تخریب خط لوله های انتقال گاز و نفت می باشند. افزون بر این، اثرات سمی و آسیب محیط زیست با احتمال رخداد 00327/0 ، از بارزترین پیامدهای ناشی از نشت نفت و گاز از خطوط لولههای انتقال بر اساس روش درخت پیامد هستند. براین اساس و با لحاظ مهم ترین عوامل موثر شناسایی شده در تخریب خطوط انتقال گاز و نفت و اصلیترین پیامد ناشی از آنها، اقدام به ارایه دستورالعمل بهینه کاهش پیامدهای بالقوه و کنترل آن ها با تأکید بر حذف علل احتمالی آن ها شده است.