شناسایی چالش‌های اسکان غیررسمی و ارائه راهکارهای عملیاتی ـ اجرایی برای بهبود آن در استان کردستان (مطالعه موردی: ناحیه منفصل شهری نایسر)

نویسندگان

1 1-استادیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. 2- پژوهشگر پاره وقت پژوهشکده کردستان‌شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

3 مدرس گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

doi
10.30495/jupm.2021.27932.3875
چکیده

چکیده مقدمه: امروزه سکونت‌گاههای غیررسمی جزء جدایی ناپذیر بیش‌تر شهرهای دنیا هستند. این شیوه از سکونت دارای مشخصه­هایی مانند فقر، بیکاری، شیوع ناهنجای­های اجتماعی، دسترسی ناکافی به آب سالم و سرویس بهداشتی، مسکن ناپایدار، کمبود زیرساخت­های ضروری و غیره است. با توجه به اینکه سکونت‌گاههای غیررسمی جمعیت قابل توجهی از شهروندان را در خود جای داده­اند، در راستای رعایت حقوق شهروندی و توسعه پایدار شهری، برنامه­ریزی و سیاست­گذاری برای حل مشکلات این سکونت‌گاهها امری ضروری به نظر می‌رسد. سکونت‌گاههای غیررسمی واقع در مجاورت شهر سنندج، از جمله نایسر نیز از این قاعده مستثنی نیستند. روش: این پژوهش با هدف شناسایی چالش­ها و ارائه راهکارهای عملیاتی ـ اجرایی برای بهبود وضعیت نایسر به عنوان یکی از سکونت‌گاههای غیررسمی مجاور شهر سنندج انجام گرفته است. این مطالعه در چارچوب پارادایم تفسیری - برساختی انجام شده است و روش پژوهش در آن تحلیل مضمونی می­باشد. برای گرد آوری داده­ها از مصاحبه­های عمیق نیمه­ساخت­یافته فردی و مصاحبه­های گروهی استفاده شده است. یافته­ها: یافته­های پژوهش نشان داد مشکلات کالبدی - زیرساختی، مسائل و ناهنجاری­های اجتماعی ـ امنیتی، مشکلات مدیریتی ـ اداری، ناپایداری اقتصادی و نارسایی­های قانونی - حقوقی، مهم­ترین چالش­ها و مشکلات شناسایی شده در محدوده مطالعاتی هستند. نتیجه­گیری: نتایج نشان داد در میان مضامین شناسایی شده، نارسایی­های قانونی ـ حقوقی مضمون مرکزی بوده و به نوعی حلقه اصلی چالش­ها و مشکلات نایسر است که محرک سایر مشکلات موجود در این فضای شهری است. در مجموع چالش­های یاد شده به صورت ترکیبی و پیوسته دست به دست هم داده و نابسامانی، آشفتگی، هرج و مرج فضایی و در نهایت، زوال فضای شهری نایسر را رقم زده­اند. در ادامه برای رفع چالش­های شناسایی شده پروژه­های عملیاتی ـ اجرایی در قالب برنامه­های کوتاه­مدت، میان مدت و بلند مدت و هم‌‌چنین، راهکارهای ضربتی ـ اجرایی ارائه شده است.