تحلیل فضایی شاخص‌های کالبدی مسکن با تاکید بر شهر عادل (مطالعه موردی: مناطق 22گانه کلان‌شهر تهران)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌ نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌ نور، تهران، ایران

4 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام‌ نور، تهران، ایران

doi
10.30495/jupm.2021.4064
چکیده

شاخص­های مسکن به‌عنوان شالوده اصلی یک برنامه جامع و ابزاری ضروری برای بیان ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زیست‌محیطی و کالبدی مسکن از جایگاه ویژه­ای در امر برنامه­ریزی مسکن برخوردارند. ازاین‌رو، شناخت وضعیت شاخص­های مسکن مناسب و تلاش در جهت تحقّق سکونتگاه مطلوب و کاهش نابرابری­ها، امر مهمی در بحث تحقق­پذیری شهر عادل و نهایتا توسعه پایدار شهری تلقی می­گردد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر سنجش و تحلیل فضایی شاخص­های کالبدی مسکن درچارچوب شهر عادل است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی و هدف آن کاربردی است. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از مدل­های کمی آنتروپی شانون، تاپسیس (TOPSIS)، ضریب پراکندگی (C.V)، آمار خودهمبستگی فضایی موران و از نرم‌افزار Arc GIS استفاده ‌شده است. نتایج نشان داد که شهر تهران در توزیع یکسان و دسترسی به شاخص­های کالبدی مسکن، شهری عادل نیست. به‌طوری‌که الگوی توزیع فضایی شاخص­های مورد مطالعه در سطح مناطق 22 گانه به‌صورت خوشه‌ای می­باشد و توزیع شاخص­های مورد مطالعه به‌صورت خوشه‌ای به چند منطقه (مناطق شمالی) تهران از جمله مناطق 1، 3 و 2 اختصاص دارد که به ترتیب با کسب میزان امتیاز تاپسیس 855/0، 447/0 و 385/0 رتبه­های اول تا سوم به خود اختصاص داده­اند. از نظر جغرافیایی توزیع شاخص‌های کالبدی مسکن از مناطق شمالی به سمت جنوبی، شرقی و غربی سیر نزولی داشته است. با توجه به نتایج به دست آمده می­توان نتیجه­گیری کرد که افتراق و ناعدالتی فضایی در توزیع شاخص­های کالبدی مسکن در بین مناطق 22 گانه تهران وجود دارد و فضای غالب در مناطق، پهنه­های نامناسب (27/0 درصد) و بسیار نامناسب (32/0 درصد) است.