تحلیل ضریب نفوذپذیری بافت کالبدی شهر با تأکید بر پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر گرگان)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
doi
چکیده
بسیاری از شهرهای ایران بر روی پهنههایی با خطر نسبی متوسط و زیاد بحرانهای شهری واقع شدهاند. شهرگرگان به علت قرارگیری در شیب زیاد، یکی از شهرهای آسیبپذیر در برابر حوادثی از قبیل زلزله، رانش، ریزش، لغزش میباشد. موقعیت ژئواستراتژیک، قرارگیری قسمتی از شهر در شیب زیاد، عدم رعایت ضوابط و استانداردها در شعاع دسترسی به شاخصهای نفوذپذیری، رشد ناموزون و پراکنش نامناسب خدمات در سطح شهر، دسترسی نامناسب به شبکه معابر و عدم ساختار منسجم کالبدی از عواملی هستند که ضرورت پرداختن به مقولة نفوذپذیری بافت کالبدی شهر گرگان را در مواجهه با آسیبهای احتمالی ضرورت بخشیدهاند. پژوهش حاضر یک مطالعه کاربردی با شیوه توصیفی _تحلیلی میباشد. جهت دستیابی به هدف پژوهش، شاخصهای نفوذپذیری با توجه به منابع موجود در دسترس و مطالعات میدانی از طریق روش تحلیل سلسله مراتبی و نظرسنجی از کارشناسان مربوطه استخراج و بانک دادههای مکانی تشکیل شد.همچنین نفوذپذیری شاخصها براساس اصول پدافندغیرعامل مورد سنجش قرار گرفت. با توجه به اثرگذاری متفاوت شاخصها، از روشAHP-FUZZY در محیط GIS برای ارزشگذاری و تهیه نقشة نفوذپذیری بافت کالبدی شهر استفاده شد، و با نرمافزار 10.3ARC GIS از طریق توابع همپوشانی فازی رستر نهایی نفوذپذیری بافت کالبدی شهر گرگان تهیه گردید. طبق یافتههای بدست آمده از تحقیق حدود 40/50 درصد از نواحی جنوبی و حاشیهای شهر گرگان در معرض نفوذپذیری پایین و آسیبپذیری بالا قرار دارد. نتیجه این امر به علت شیب زیاد، فضاهای خالی کم نسبت به فضاهای پر، کمبود شبکه معابر، تراکم زیاد بنبستها و تراکم پلهای ارتباطی در برابر بحرانها و آسیبهای احتمالی شهری میباشد.