پدیدۀ طلوعیان و نقش انگلیسی‌ها در شکل‌گیری آن

نویسندگان

1 استادیار تاریخ دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه شیراز

doi
چکیده

همزمان با نهضت ملی شدن صنعت نفت در حدود سال‌های 1329- 1330 شمسی و ، واقعه و پدیده‌ای در مناطق نفت‌خیز خوزستان و در میان دو ایل بختیاری و بویراحمدی به وقوع پیوست که مشهور به سال طلوعی یا سروشی است. این جریان شبه مذهبی که بیش از هرچیز بر انکار دنیا و ترک آن، کناره‌گیری از امور دنیوی و بی‌ارزش بودن مال دنیا و خاک و نفت تاکید داشت، در میان ایل بختیاری به شخصی انگلیسی بنام جیکاک نسبت داده شده که آن را طراحی و ترویج کرده‌است. در میان بویراحمدی‌ها، شخصی عارف مسلک به‌نام آقا بابا نقش رهبری را به‌عهده داشت؛ اما در هر دو مورد برنامه‌ها و شعارها یکسان بود. طلوع به معنای برآمدن خورشید است. اما در واقعة یادشده، به معنای ظهور یک پدیدة غیرمعمول بود که عده‌ای، با اهداف خاص، طراحی و ترویج و به مردم عامی و  ساده‌دل القاء کردند. چنین به تودة مردم وانمود و تلقین کردند که نور ایمان ، صداقت ، راستی و حقیقت‌بینی در وجود آنها سر زده و طلوع کرده است؛ از این رو، به طلوعیان معروف شدند. مهم‌ترین وعدۀ آنها ظهور قریب‌الوقوع امام زمان (عج) بود.