فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: زمین‌لرزه یکی از مخاطرات طبیعی است که به‌ عنوان مهم‌ترین مبحث برنامه‌ریزی شهری در ایران و جهان شناخته می‌شود. تاب‌آوری به دلیل رویکرد و روشی مناسب در جهت کاهش خطرات حاصل از بحران‌ها و مخاطرات طبیعی، به‌عنوان رویکرد پژوهش حاضر انتخاب ‌شده است.داده و روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش به‌ صورت توصیفی – تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهی است. روش پژوهش بر اساس روش جدید علم آینده‌پژوهی تحلیلی - ساختاری با به ‌کارگیری ترکیبی از مدل‌های کمی و کیفی است. در گام نخست مؤلفه‌های مؤثر در تاب‌آوری شهر خلخال شناسایی و در قالب پرسش‌نامه دلفی تهیه و تدوین شد. جامعه آماری 25 نفر از متخصصین حوزه شهری بر اساس نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شده و با استفاده از ماتریس تحلیل اثرات متقابل ساختاری  و در قالب نرم‌افزار MICMAC پردازش شد و نوع متغیرها با توجه به اثرگذاری و اثر پذیری بر سایر متغیرها مشخص گردید.یافته‌ها: از میان 49 شاخص پس از بررسی میزان و چگونگی تأثیرگذاری این عوامل بر یکدیگر در خروجی نرم‌افزار میک مک، 13 عامل کلیدی با بیشترین میزان تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم بر آینده تاب‌آوری شهر خلخال مشخص شد، که کیفیت بنا، نوع سازه بنا، شبکه حمل ‌و نقل، دسترسی به معابر اصلی، جایگاه سوخت، ایستگاه گاز، ایستگاه انتقال برق، تأسیسات و منابع آب، مسیل، میزان شیب و جهات آن، کانون زلزله، فاصله از گسل، رانش زمین، بیشترین نقش را در وضعیت تاب‌آوری شهر خلخال ایفا می‌کنند.نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان‌دهنده آن است که الگوی پراکندگی پیشران‌های مورد مطالعه از نظر تحلیل اثرات متقابل در مجموع بیانگر وضعیت یک سیستم محیطی ناپایدار است که در آن پیشران‌های تاب‌آور شهر خلخال ازنظر اثرگذاری و اثر پذیری حالت پیچیده و بینابین دارد.