فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: شکل­گیری شهر به‌عنوان ساختاری اجتماعی و کالبدی به طیف پیچیده‌ای از این عوامل بستگی دارد. از طرفی این عوامل می­توانند دارای ارتباط با یکدیگر، عناصر شهری را ایجاد نمایند. نظریه ساخت‌یابی یکی از راهبردهایی است که می‌تواند رابطۀ بین عاملیت و ساختار را تبیین و نوع ارتباط، محدودیت‌ها و تا حدی چگونگی این رابطه را تبیین کند. مساله قابل بررسی در این مطالعه، چگونگی ارتباط شهروندان بر ساختار عناصر شهری به­عنوان کنش و عاملیت است. این پژوهش باهدف پاسخ به این پرسش که چگونه ذهنیت عامه مردم به‌عنوان عامل و شکل‌گیری فضاها و بناهای شهر همدان به‌عنوان ساختار دارای ارتباط هستند، انجام شده است.داده و روش: تحقیق حاضر بنیادی با روش تحقیق آمیخته از شیوه­ی کمی و کیفی است که در مرحله اول بر اساس شیوه کمی، با استفاده از شیوه­ی چیدمان فضایی و تطبیق نتایج حاصل از دو نقشه قاجار و معاصر، به شناسایی و منطبق بودن مرکز شهر در هر دو نقشه در هم‌پیوندترین مسیرها منجر گردید. سپس به بررسی کیفی ساخت و عاملیت مبتنی بر متون، تصاویر و واکاوی میدانی به ارتباط کنش و ساختار بر اساس ذهنیت عامه پرداخته شد.یافته‌ها: مبتنی بر بخش اول تحلیل ساختار فضایی مسجد جامع و بازار سنتی همدان که در این محدوده قرار دارند برای مطالعه سیر ارتباط عاملیت و ساخت انتخاب شدند. نتایج نشان داد که عاملیت (شهروندان) و ساختار (کالبد عناصر شهر) دارای ارتباط دوطرفه با یکدیگرند. به عبارت دیگر هم عاملان شهر بر ساختار عناصر شهر تاثیر گذارند و هم ساختار بر ایجاد ذهنیت کنشگران که همان شهروندان هستند؛ گرچه میزان این اثرگذاری در این پژوهش قابل اندازه­گیری نیست.نتیجه‌گیری: نتیجه­ی حائز اهمیت حاکی از آن است که در مقیاس کلان، ساختار شهر بر عاملیت شهروندان و در مقیاس خرد، عاملیت بر ساختار اثرگذارند.