شناسایى شاخصهاى جمعیتى و اجتماعى مؤثر بر تخصیص مسکن حمایتى (مطالعۀ موردى: شهر نیشابور)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
2 دانشیار، بخش جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
3 دانشیار، بخش جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
doi
10.22103/jusg.2025.2167چکیده
مقدمه: با وجود تلاشهای دولتها از دهۀ 20 شمسی تاکنون، مشکل کمبود مسکن ارزانقیمت همچنان وجود دارد. این مشکل نه تنها کمی بلکه کیفی راهم شامل میشود. مشکل نامناسب بودن مسکن در نیشابور نه فقط کمی است بلکه شامل عوامل کیفیت و دسترسی نیز میباشد. شاخصهای اجتماعی-جمعیتشناختی نقش مهمی در تعیین مقرونبهصرفه بودن و مناسب بودن مسکن دارند. بدون تجزیه و تحلیل جامع این شاخصها، برنامههای مسکن در معرض خطر ناهماهنگی با نیازهای واقعی جمعیت است. هدف نهایی کشف الگوها و بینشهایی است که به توسعه استراتژیهای مؤثرتر در مسکن حمایتی کمک کند و درک بهتری از تعامل ویژگیهای اجتماعی-جمعیتشناختی و ثبات مسکن ارائه دهد.روششناسی: این پژوهش به تحلیل عمیق شاخصهای جمعیتی و اجتماعی میپردازد. دادهها از منابع کتابخانهای، اسنادی و مصاحبههای نیمهساختاریافته با 16 نفر از مسئولان حوزه مسکن حمایتی جمعآوری شده است. روش کیفی اصلی در پژوهش حاضر از روش تحلیل مضمون با رویکرد استقرایی استفاده شده است. کدگذاری به عنوان ابزاری در چارچوب تحلیل مضمون و برای استخراج مضامین پایه از داده های مصاحبه ها به کار رفته است. شیوه استخراج و کدگذاری داده ها با استفاده از روش کدگذاری ترکیبی در نرمافزار Maxqda انجام شده و شامل سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی است.یافتهها: کدها و فراوانی آنها از 16 مصاحبهکننده نشان میدهد که شاخص «ازدواج» با 69 فراوانی، بالاترین تأکید را به خود اختصاص داده و پس از آن «مهاجرت» و «نیازمندان و فقرای شهری» با 55 و 53 تکرار قرار دارند. این نتایج بیانگر اولویتدهی مصاحبهشوندگان به این موضوعات در بررسی مسائل اجتماعی است، در حالی که شاخصهایی مانند «بیخانمانی» و «بعد خانوار» کمترین فراوانی را داشتهاند.نتیجهگیری: سیاستهای مسکن حمایتی در نیشابور به نیازهای واقعی جمعیت پاسخ نمیدهند. برنامهها عمدتاً بر مبنای نیازهای عمومی طراحی شدهاند و ویژگیهای خاص گروههای آسیبپذیر مانند زنان سرپرست خانوار و سالمندان نادیده گرفته شده است. عدم توجه به ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی موجب شده که این سیاستها نتوانند مشکلات اقتصادی این گروهها را بهطور کامل حل کنند و برخی اوقات حتی مشکلات مسکن و فقر را تشدید نمایند.