فون و ترکیب گونه‌ای پشه خاکی‌های ناقل لیشمانیا در شهرستان مهران، استان ایلام در سال 1397

نویسندگان
doi
10.22034/pjms.2026.2088916.1284
چکیده

مقدمه: لیشمانیا تک‌یاخته‌ای است که توسط پشه خاکی منتقل می‌شود. لیشمانیوز جلدی ناشی از لیشمانیا ماژور مشترک میان انسان و حیوان (ZCL) در بین جمعیت جوندگان منتشر بوده و به انسان منتقل می‌شود. استان ایلام یکی از مهم‌ترین کانون‌های این بیماری است. هدف از انجام این مطالعه، بررسی فراوانی ، وفور، فعالیت فصلی و تعیین گونه های غالب پشه خاکی های شایع در شهرستان مهران، استان ایلام بوده است. روش‌ کار: این مطالعه طی دو فصل در پیک فعالیت پشه خاکی‌ها، یعنی در بهار و پاییز سال 1397 انجام گرفت. در این مطالعه از روش استاندارد تله چسبان برای جمع‌آوری نمونه‌های پشه خاکی در داخل و خارج منزل در نقطه موردنظر استفاده گردید، که با نصب 400 تله در طی این دو فصل2860 عدد پشه خاکی جمع‌آوری گردید و با استفاده از کلید تشخیص معتبر، گونه های آن شناسایی شدند. یافته: طبق بررسی‌های مورفولوژیکی 9 گونه Ph. sergenti, Ph. mesghali, Ph. alexandri, Phlebotomus papatasi sintoni, S. antennata, S. tiberiadis, S. squaminpleuris, S. iranica Sergentomyia شناسایی شدند که Ph. papatasi و S. sintoni به ترتیب 52/62 درصد و 22 درصد بیشترین فراوانی را در نقطه داشتند. نتیجه‌گیری: در این نقطه گونه Ph. papatasi بعنوان پشه خاکی‌ غالب تشخیص داده شد. با توجه به اهمیت این گونه در انتقال بیماری‌، داشتن دانش و آگاهی از تغییرات جمعیتی آن‌ها، در شناخت راههای انتقال بیماری لیشمانیوز و کنترل آن مفید خواهد بود. واژ‌گان کلیدی: پشه خاکی، Ph. papatasi ، ترکیب گونه‌ای، مهران، ایران