فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: عوارض جانبی درمان‌های پزشکی یکی از چالش‌های مهم ایمنی بیمار و از علل قابل پیشگیری مرگ و ناتوانی در نظام‌های سلامت هستند. این مطالعه با هدف بررسی روند ۳۰ ساله بروز، مرگ و بار بیماری‌های ناشی از این عوارض در ایران و مقایسه آن با جهان و منطقه مدیترانه شرقی انجام شد. روش کار: این مطالعه اکولوژیک توصیفی با استفاده از داده‌های مطالعه بار جهانی بیماریهای مربوط به سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۱ انجام شد. شاخص‌های بروز، مرگ و سال‌های عمر تطبیق‌شده بر اساس ناتوانی (دالی) به‌صورت نرخ‌های استانداردشده سنی در هر ۱۰۰ هزار نفر استخراج شدند. تحلیل روند با استفاده از مدل Joinpoint و شاخص میانگین درصد تغییر سالانه انجام گرفت. نتایج: طی دوره مطالعه، روند دالی، بروز و مرگ ناشی از عوارض درمانی در ایران به‌طور معنی‌داری کاهش یافت . بیشترین کاهش سالانه مربوط به دالی با 80/3- درصد بود (p<0.001). میزان بروز نیز با 56/1- درصد کاهش نشان داد، در حالی که در سطح جهانی تغییر معنی‌داری مشاهده نشد (p= 0.65). مرگ‌ومیر نیز با 54/3- درصد کاهش یافت (p<0.001). ایران از نظر دالی و مرگ از مقادیر بالاتر از متوسط جهانی به سطوح پایین‌تر یا برابر با آن رسید، اگرچه بروز همچنان بالاتر از میانگین منطقه باقی ماند. نتیجه‌گیری: اگرچه روند کاهشی شاخص‌ها نشان‌دهنده بهبود ایمنی بیمار در ایران است، اما تداوم بروز قابل توجه این عوارض بیانگر نیاز به تقویت سیاست‌های ایمنی، به‌ویژه در حوزه گزارش‌دهی، ایمنی دارویی و بهبود فرآیندهای مراقبت است.