فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: ترکیب اعضای خانوار، مانند وجود کودکان می‌تواند بر الگوهای مصرف غذایی تأثیر بگذارد. همچنین، شرایط اقتصادی خانوار مانند درآمد نیز نقش مهمی در تعیین کیفیت رژیم غذایی ایفا می‌کند. این مطالعه به بررسی ارتباط ترکیب اعضای خانوار و مصرف گروه‌های غذایی و شاخص غنای مواد غذایی می‎پردازد. روش کار: مطالعه مقطعی حاضر از داده‌های ملی هزینه‌ خوراکی خانوارهای شهری ایرانی در سال‌های 1399 تا 1401 با حجم نمونه 54292 خانوار استفاده کرد. ابزارها شامل شاخص‎های غنای مواد غذایی و کیفیت رژیم غذایی بودند. برای تجزیه و تحلیل‌ها از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری (تی مستقل، من‌ویتنی، کای‌دو و رگرسیون) بهره گرفته شد. مطالعه در دو فاز؛ اول، جمع‌آوری داده‌ها، دوم؛ بررسی ارتباط ترکیب اعضای خانوار و مصرف گروه‌های غذایی و کیفیت رژیم غذایی انجام شد. یافته ها: در این تحقیق اطلاعات غذایی مربوط به ۵۴۲۹۲ خانوار با میانگین سنی 69/16±33/38 سال تحلیل شد. نتایج نشان داد که طبقات بالاتر اقتصادی مصرف روزانه میوه‌ها (60/191±86/223 گرم، 001/0>p) و لبنیات (87/145±00/182 گرم، 001/0>p) بیشتری داشتند. با افزایش سن خانوار، مصرف برحسب کالری سبزی‎ها افزایش و چربی‌ها و قندها کاهش یافت (001/0>p). همچنین، مصرف گروه‌های غذایی سالم با شاخص غنای مواد غذایی (30/2±70/26، 001/0>p) و شاخص کیفیت رژیم غذایی (94/7±15/70، 001/0>p) رابطه مثبت داشت. نتیجه‌گیری: الگوهای مصرف غذایی در ایران تحت تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی و ترکیب خانوار قرار دارد. به‌طور خاص، افزایش سن و درآمد در خانوار، با افزایش مصرف گروه‌های غذایی مغذی و کاهش مصرف گروه‌های غذایی ناسالم مرتبط است. لذا لازم است در سیاست‌گذاری‌های تغذیه‌ای به این تفاوت‌ها توجه شود.