مطالعۀ جامعه شناختی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی با مشارکت شهروندان در بهسازی بافت های فرسودۀ شهری (مطالعۀ موردی: منطقۀ چهار شهرداری ساری)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دکترا، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22103/jusg.2025.2169
چکیده

مقدمه: در بافت­ های فرسوده شهری به دلیل فقر ساکنان و بی ­انگیزگی سرمایه­ گذاران، امکان نوسازی خود به ­خودی آن وجود نداشته و مستلزم برنامه­ ریزی خاص است. مشکلات و مسایلی که بافت فرسوده منطقه چهار شهر ساری به عنوان بافت کهن با آن مواجه هست، رویکرد جامعه محور را برای بازآفرینی شهری مطرح می ­نماید. رکن اصلی این رویکرد مشارکت ساکنین در طرح ­های بهسازی و نوسازی هست. هدف تحقیق، بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با مشارکت شهروندان در بهسازی بافت­ های فرسوده شهر ساری در سال 1403 می ­باشد.داده و روش: روش پژوهش، توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری شامل ساکنین منطقۀ چهار شهر ساری به عنوان بافت کهن بوده و به منظور آزمون فرضیه­ها از روش همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر به مدل­سازی با نرم­افزار spss اقدام شد.یافته‌ها: یافته ها نشان داد که بین شاخص­ های سرمایه اجتماعی و مشارکت شهروندان ساری رابطۀ معنی ­دار و مثبت وجود دارد و سه مؤلفۀ احساس تعلق­، آگاهی و هویت محله ­ای و اعتماد به گروه­ های اجتماعی؛ سرمایۀ اجتماعی 38 درصد از واریانس تغییرات مشارکت شهروندان ساری در بهسازی بافت ­های فرسوده شهری را تببین می ­نماید. نتیجه‌گیری: منطقۀ چهار شهر ساری به دلیل غلبۀ تمایلات اقتصادی و مالکان از یک طرف و پایین بودن اعتماد اجتماعی مردم منطقه به نهادهای دولتی موجب شده که برای شهرداری هزینه ­های بهسازی و نوسازی بسیار بالا و غیرقابل دسترس بشود و نهادهای مذهبی نیز نتوانسته ­اند رابطه اثرگذاری را بر بهسازی منطقه بگذارند. از طرفی دست زدن به بهسازی و نوسازی برای شهرداری بسیار گران و بدون مشارکت مردم منطقه امکان­پذیر نیست. پس به ناچار ورود سرمایه اجتماعی و بالا بردن چهار مؤلفه آن می­ تواند کارگشا باشد.