تحلیل عوامل مؤثر بر مدارای اجتماعی در شهرهای کوچک، میانی و کلانشهری، موردمطالعه: جوانان سه شهر خواف، سبزوار و مشهد

نویسندگان

1 استادیارگروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

2 کارشناسی ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22103/jusg.2025.2142
چکیده

مقدمه: قرارگرفتن افراد و گروه ­های مختلف با اندیشه ها و رفتارهای متفاوت و در کنار هم و لزوم احترام به حقوق همدیگر و همزیستی مسالمت ­آمیز و همچنین برای تداوم ارتباط بدون تنش و مسالمت ­آمیز میان افراد و جوامع محلی و جهانی شناخت ­مدارای اجتماعی دارای اهمیت بسیاری تلقی می ­شود. در پی چنین اهمیتی، پژوهش حاضر برآن است تا وضعیت مدارای اجتماعی جوانان را در سه شهر متفاوت به لحاظ جمعیتی، جغرافیایی و فرهنگی مورد سنجش قرار­دهد.داده و روش: این پژوهش از نوع پیمایشی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی با هدف کابردی تنظیم و اطلاعات به صورت میدانی و با استفاده از پرسشنامۀ محقق ­ساخته به ­دست آمده ­است. جامعة آماری تحقیق شامل کلیه جوانان 18-35 ساله سه شهر خواف، سبزوار و مشهد در خراسان رضوی بوده و حجم نمونه 1135 پرسش نامه بوده که در  سه شهر موردنظر به روش نمونه­ گیری خوشه ­ای چند مرحله ­ای توزیع و تکمیل شده ­است. برای تحلیل از ضرایب همبستگی، تحلیل رگرسیون، تحلیل واریانس استفاده شده ­است. به­ همین منظور، در این پژوهش سعی شده شاخص­ هایی همچون سرمایه فرهنگی، مصرف رسانه ­ای و متغیرهای جمعیتی مورد بررسی قرار گیرد. برای سنجش هر یک از متغیّرها در پرسش ­نامه، از طیف لیکرت پنج سطحی استفاده شده ­است.یافته‌ها: نشان ­دهندۀ آن است بین میزان درآمد سرپرست خانوار فرد و میزان مدارای اجتماعی رابطه وجود دارد. تفاوت معناداری بین وضعیت شغلی و میزان مدارای اجتماعی وجود دارد. با توجه به ضرایب Beta بیشترین تأثیر مربوط به مصرف رسانه ­ای، در اولویت دوم، تحصیلات و در اولویت ­های بعدی به ترتیب سرمایه فرهنگی، سرمایه فرهنگی نهادی، سرمایه فرهنگی ذهنی می ­باشند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می ­دهد که میزان مدارای اجتماعی افراد مورد مطالعه، با افزایش جمعیت شهرها رابطۀ مستقیم دارد. با بالا رفتن درآمد خانوار، میزان مدارای اجتماعی، افراد افزایش می ­یابد. مصرف رسانه ­ای باعث افزایش مدارای اجتماعی می ­شوند. ابعاد سرمایه فرهنگی با میزان مدارای اجتماعی رابطۀ مستقیم دارند. دست­یابی به توسعه پایدار با کار جمعی امکان ­پذیر است و لازمه کار جمعی تحقق مدارای اجتماعی در بین جامعه است.