فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: حضور و فعالیت سرزنده شهروندان در فضایی که برای آن برنامه ­ریزی صورت گرفته، نشانگر درست بودن عمل برنامه ­ریزی می ­باشد و موجب شکل ­گیری انسجام اجتماعی می­ گردد. این ارتباط و مشارکت در طول زمان موجب شکل ­گیری سرمایه اجتماعی در جوامع می­ گردد. بنابراین عمل برنامه ­ریزی از انحصار مباحث کمی سرانه و کاربری خارج شده و مفاهیم جدید مبتنی بر اخلاق و رفتار شهروندان و شهر اخلاق مدار مطرح می ­گردد. در این پژوهش، به بررسی ابعاد و مؤلفه ­های سرمایه اجتماعی در شهر ارومیه مطابق با اصول شهر اخلاق مدار و سازگاری اجتماعی می ­پردازیم.داده و روش: پژوهش حاضر از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و از لحاظ هدف، کاربردی می ­باشد. نمونه آماری به ­صورت خوشه ­ای انتخاب شد که شامل دو محله از منطقه 4 به­ عنوان بافت سنتی و دو محله از منطقه 1 به­ عنوان بافت مدرن می­ باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 380 نفر است. جمع ­آوری داده ­ها در ارتباط با شاخص­ های پژوهش از طریق مدل چیدمان فضا (شناسایی نواحی حساس از نظر همپیوندی و یکپارچگی با توجه به موضوع تعاملات اجتماعی و امنیت و غیره) انجام شده است. برداشت ­های میدانی  نگارندگان از محدوده ­های مطالعاتی در بافت قدیم و جدید ( به­ صورت تأثیر نظر کارشناسی در امتیاز نهایی شاخص­ ها برای هر یک از بافت­ های شهری انتخاب شده) و پرسش­نامه برای اگاهی از وضعیت کیفیت ساکنین آن بافت­ های شهری (امتیاز­دهی با طیف لیکرت) انجام شده است.یافته‌ها: شاخص‌های به کار گرفته شده در جمع ­آوری اطلاعات در ارتباط با آسایش و کیفیت زندگی اهالی محله‌ها نشان از این دارد که میزان ارتباط با مسئولان شهری و مشارکت در طرح‌های محلی بافت مدرن بسیار بیشتر از بافت سنتی شهر می‌باشد. در محدوده منطقه 1 قابلیت فهم دسترسی معابر R2=(0.38) و در منطقه 4 ، این مقدار برابر R2=(0.32) . لازمه این مشارکت و ارتباط وجود اعتماد نهادی در محل می‌باشد. اعتماد نهادی اولین پیش زمینه را برای به ­وجود آوردن انسجام اجتماعی مهیا می‌آورد و مربوط به ابتدایی‌ترین خدمات ارائه شدۀ مدیریت شهری نظیر دسترسی به خدمات اضطراری و محلی میزان روشنایی معابر تمیزی و نظافت معابر دسترسی به فضای تفریحی محله می‌باشد که هم مطابق برداشت‌های میدانی و هم نتایج پرسش­نامه حداقل این مقدار برای منطقه ۴ وجود دارد. میانگین یکپارچگی معابر در محدوده منطقه 4 (10/1) و در منطقه 1 (35/1) می­باشد.نتیجه‌گیری: نتایج یافته ­ها نشان از اولویت داشتن مطالعات سرمایه اجتماعی مبتنی بر اخلاق و رفتار مردم، به برنامه‌ریزی‌هایی از بالا به پایین و بدون مطالعه دارد. با توجه به نقشه‌های وضع موجود ارائه شده از منطقه ۴ می‌توان گفت ناسازگاری اجتماعی با محیط زندگی موجب از هم­گسیختگی روزافزون انسجام اجتماعی در این محل می‌گردد و بناهای متروکه و مخروبه به­ صورت لکه‌های سیاه رنگ در نقشه نمایان می‌گردد که با گذر زمان این مقدار سیر صعودی نیز به خود می‌گیرد.