تحلیل وضعیت مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: کوچۀ حاج ‌رئیس، بوشهر)

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، فارس. ایران.

doi
10.22103/jusg.2025.2145
چکیده

مقدمه: حضور یا عدم حضور انسان‌ها در فضاها و قلمرو‌های عمومی به ­عنوان بازنمای رفتار انسان منجر به ظهور نشانه‌هایی از مشارکت خواهد بود. لذا هدف از پژوهش حاضر، استخراج و شناسایی مؤلفه‌های مؤثـر بـر اجتماع‌پذیری فضاهای عمومی؛ تحلیـل و تبییـن همبسـتگی روابط میان آن‌ها، تأیید مدل پیشنهادی و در نهایت نیز ارزیابی عملکرد اجتماع‌پذیری مورد مطالعه به تفکیک مؤلفه‌های تایید شده توسط خبرگان است.داده و روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی تحلیلی و از روش کمی جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است. به ­منظور گردآوری ادبیات نظری، شناسایی و استخراج مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری فضاهای شهری از مرور منابع دست اول استفاده شده است. بخش میدانی با استفاده از پرسش ­نامه و آزمون مدل به روش آزمون دو جمله‌ای در نرم‌افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزار Lisrel انجام شده است.جامعۀ آماری این پژوهش کل جمعیت شهر بوشهر؛ 252 هزار نفر و نمونۀ آماری با استفاده از فرمول کوکران برابر با 150 نفر است. روش نمونه‌گیری هدفمند بوده است و شهروندانی انتخاب شده‌اند که تجربۀ ادراک کوچه حاج رئیس را در طول زمان داشته‌اند.یافته‌ها: شاخص‌های آماری به وضوح نشان می‌دهد که مدل پیشنهادی به­ خوبی با داده‌ها هماهنگ شده است و همان ­طور که پیش‌بینی می‌شد مؤلفه‌های کالبدی، فعالیتی_اجتماعی و ادراکی_معنایی، تبیین ­کننده مفهوم اجتماع‌پذیری هستند و همچنین هر یک از شاخص‌های نامبرده قادر به سنجش این مؤلفه‌ها هستند.نتیجه‌گیری: از میان مجموع مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری کوچۀ حاج رئیس، مؤلفه‌های دسترسی و ارتباطات، روئیت‌پذیری، مبلمان اجتماع‌پذیر، کاربری‌های فعال، عملکرد فضا در جذب گروه‌های مختلف سنی و در نهایت انعطاف‌پذیری، از دیدگاه مراجعه‌کنندگان در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. در انتها نیز به ­منظور تغییر وضعیت مؤلفه‌های نامطلوب پیشنهاداتی ارائه شده است.