کاربرد روش‌های پروتئومیکس و ترنسکریپتومیکس در شناسایی ترکیبات غده زهری عقرب‌ها برای توسعه داروهای نوین

نویسندگان
doi
10.22118/jsmj.2025.550722.4012
چکیده

غدد زهری عقرب‌ها منبعی غنی و ارزشمند از ترکیبات فعال زیستی است که غالب این ترکیبات را پپتیدها و پروتئین ‌ های متنوع تشکیل می ‌‌ دهند. قابلیت درمانی بسیاری از این ترکیبات نیز بررسی شده است. بنابراین، شناسایی ترکیبات غده زهری عقرب‌ها می‌تواند کاندیدهای جدید دارویی را برای توسعه داروهای نوین میسر کند. علاوه ‌ بر کشف داروهای جدید، یکی دیگر از مهم‌ترین کاربردهای شناسایی ترکیبات غده زهری عقرب، تشخیص عوامل مؤثر در مسمومیت برای تولید پادزهرهای اختصاصی برای درمان عقرب ‌ زدگی است . به‌کارگیری روش‌های جدید برای شناسایی ترکیبات غده زهری عقرب‌ها می‌تواند دقت، کارایی و بازده را افزایش دهد. روش‌های ترانسکریپتومیکس و پروتئومیکس در سال‌های اخیر امکان شناسایی جامع‌تر این ترکیبات را فراهم کرده است. ترانسکریپتومیکس با تحلیل بیان ژن‌ها در غده زهری، اطلاعات دقیقی درباره پپتیدها و توکسین‌های زهری ارائه می‌دهد، درحالی ‌ که پروتئومیکس با شناسایی مستقیم پروتئین‌ها و بررسی تغییرات پس‌ترجمه‌ای، داده‌های مکمل و تکمیلی فراهم می‌کند. ادغام این دو متد، که با عنوان ونومیکس شناخته شده است، دیدگاهی یکپارچه از ساختار و عملکرد مولکولی سم عقرب به دست می‌دهد و به کشف ترکیبات نوینی منجر شده است که می‌توانند در طراحی داروهای جدید علیه گستره وسیعی از بیماری ‌ ها، چون سرطان ‌ ها، عفونت‌های باکتریایی مقاوم و اختلالات عصبی، استفاده شوند. این مقاله مروری نقش کلیدی این فناوری‌ها را در شناسایی ترکیبات غده زهری عقرب‌ها بررسی و درباره چشم‌اندازهای آینده در کاربردهای دارویی و زیست‌فناورانه بحث می‌کند.