بررسی آثار میکروپلاستیک‌های پلی‌استایرن بر آسیب‌های بافتی و تغییرات استرس اکسیداتیو و التهاب در بافت قلب موش‌ها

نویسندگان
doi
10.22118/jsmj.2025.491593.3781
چکیده

زمینه و هدف : شیوع آلودگی میکروپلاستیک در محیط‌زیست نگرانی‌هایی را درباره آثار بالقوه آن بر سلامت انسان و حیوانات ایجاد کرده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی آثار دوزهای مختلف (01/0، 1/0 و 1 میلی‌گرم بر کیلوگرم) میکروپلاستیک‌های پلی‌استایرن بر آسیب‌های بافتی و تغییرات استرس اکسیداتیو و التهاب در بافت قلب موش‌ها بود . روش بررسی: در این کارآزمایی تجربی تصادفی، 36 موش نر به چهار گروه تقسیم شدند؛ یک گروه کنترل و سه گروه آزمایشی که دوزهای 01/0، 1/0 و 1 میلی‌گرم بر کیلوگرم میکروپلاستیک دریافت کردند. پس از 42 روز، نمونه‌های بافت قلب و سرم خون جمع‌آوری شدند و تحت آزمایش‌های هیستوپاتولوژیک و بیوشیمیایی و مولکولی قرار گرفتند. تحلیل آماری داده‌ها با آزمون واریانس یک‌طرفه و تست توکی در نسخه 21 نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس انجام، و نتایج به‌صورت میانگین ± انحراف معیار گزارش شد (P<0.05) و نمودارها در اکسل 2017 رسم شدند . یافته‌ها: نتایج نشان داد که میکروپلاستیک‌ها باعث تغییرات ساختاری در بافت قلب می‌شوند؛ به‌طوری‌که در دوزهای بالا ( 1 mg/kg ) تخریب شدید فیبرهای عضلانی و فیبروز گسترده مشاهده شد، درحالی‌که در دوزهای پایین ( 0.01 mg/kg ) آسیب خفیفی وجود داشت. همچنین، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام سرم در دوزهای متوسط و بالا کاهش یافت و میزان مالون‌دی‌آلدئید ( MDA ) به‌طور معناداری افزایش یافت ( P<0.05 )، که نشان‌دهنده افزایش استرس اکسیداتیو است. همچنین، بیان ژن فاکتور نکروزدهنده تومور آلفا در دوزهای بالا افزایش معناداری داشت ( P<0.05 )، که حاکی از فعال شدن پاسخ‌های التهابی ناشی از میکروپلاستیک‌ها است. نتیجه‌گیری : میکروپلاستیک‌های پلی‌استایرن می‌توانند آثار منفی بر سلامت قلب و عروق داشته باشند؛ ازجمله افزایش استرس اکسیداتیو و التهاب. این یافته‌ها بر نیاز به تحقیقات بیشتر برای درک بهتر خطرهای بهداشتی میکروپلاستیک‌ها تأکید می‌کنند.