آینده‌پژوهی تحقق رویکرد کم‌کربن در بافت‌های فرسوده شهری با تأکید بر مسکن پایدار در کلان شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.22103/jusg.2025.2148
چکیده

مقدمه: با توجه به اهمیت و پیامدهای تغییرات اقلیمی و کارآیی انرژی در توسعۀ پایدار شهری و تحقق‌پذیری رویکرد کم‌کربن در بافت‌های فرسوده، این مقاله با هدف شناسایی پیشران‌ها و مطالعۀ آیندۀ تحقق‌پذیری رویکرد کم‌کربن در بافت‌های فرسودۀ کلان ­شهر تهران به ­لحاظ کارآمدی مسکن و بهبود وضعیت بهره‌وری انرژی انجام‌شده است.داده و روش: پژوهش حاضر از نظر هدف تحقیق، در ردۀ تحقیقات کاربردی قرار دارد و از روش کیفی و کمی (آمیخته) به ­منظور گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است. از نرم‌افزارهای MAXQDA برای تجزیه و تحلیل کیفی و SPSS و MICMAC برای تجزیه و تحلیل کمی استفاده شده است.یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد که میان رویکرد کم‌کربن و بافت فرسوده ارتباط وجود دارد و نیز ارتباط مثبت و معنادار رویکرد کم‌کربن و مسکن پایدار از طریق ضریب همبستگی پیرسون (با ارزش عددی 713/.) اثبات گردید. بر اساس نتایج اثرات تحلیل متقاطع، متغیرهای بخش کالبدی – فضایی با میانگین وزنی (2/88)، مدیریتی – نهادی با (72/67) و اقتصادی (37/61) بیشترین تأثیر را وضعیت رویکرد کم‌کربن در بافت‌های ناکارآمد کلان ­شهر تهران داشته‌اند. همچنین متغیرهای بخش کالبدی – فضایی با میانگین وزنی (65/79) و اقتصادی با (85/70) نیز دارای بالاترین میزان تأثیرپذیری بودند.نتیجه‌گیری: همچنین مشخص گردید که سیستم شهری به­ خصوص در بخش پایداری مسکن و رویکرد کم‌کربن در کلان­ شهر تهران شرایط ناپایداری را سپری می‌کند.