فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: کلان­ شهرهای جهان سوم در جهت تاب ­آوری در برابر مخاطرات و بلایای طبیعی، به­شدت آسیب ­پذیر بوده و تاب­ آوری پایینی دارند. کلان ­شهر تبریز نیز به ­دلیل رشد سریع شهرنشینی، افزایش میزان جمعیت و مهاجر­پذیر بودن آن، افزایش تغییر و تبدیل کاربری اراضی و حاشیه ­نشینی، در برابر مخاطرات و بلایای شهری به­شدت آسیب پذیر شده است. از این رو، پژوهش حاضر میزان تاب ­آوری شهری در منطقه 5 کلان­ شهر تبریز را بررسی می­ کند.داده و روش: پژوهش حاضر از نظر روش، توصیفی - تحلیلی و دارای ماهیت کاربردی است. داده ­های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ­ای و بررسی میدانی (پرسش ­نامه) گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش، شهروندان منطقه 5 کلان­شهر تبریز بر اساس آمار سال 1395 به تعداد 126124 نفر است. حجم نمونه با استفاده از مدل معادلات ساختاری و روش نمایی گاما، 342 نفر برآورد گردید. ابزار تحلیل در این تحقیق SPSS, LISREL و  ArcGIS است.یافته‌ها: در تاب ­آوری منطقه 5 کلان­ شهر تبریز، شاخص پنهان اجتماعی با ضریب بتای 384/0 (83/33 درصد) در رتبه اول اهمیت و شاخص های پنهان کالبدی-زیرساختی، اقتصادی و نهادی-مدیریتی به ترتیب با ضرایب بتای 305/0 (87/26 درصد)، 267/0 (52/23 درصد) و 179/0 (77/15 درصد) در رتبه ­های دوم تا چهارم اهمیت قرار دارند. محلات بارنج و کوشن، بهاران، نصر، کوی استانداری، دانشگاه آزاد، مرزداران و کوی سپهر، دارای تاب­ آوری خیلی زیاد (5)، محلات شهرک صنعتی، فرشته و الهیه دارای تاب­ آوری زیاد (4)، محلات ولی امر، رشدیه و باغمیشه جدید، دارای تاب­ آوری متوسط (3) و محلات شهرک، کرکج، نمایشگاه و شهرک مصلی، دارای تاب­آوری کم (2) و خیلی کم (1) می­ باشند.نتیجه‌گیری: تاب‌آوری منطقه 5 تبریز تحت تأثیر ابعاد اجتماعی، کالبدی-زیرساختی، اقتصادی و نهادی-مدیریتی قرار دارد. تقویت شاخص اجتماعی و بهبود زیرساخت‌های کالبدی-زیرساختی در محله‌های آسیب‌پذیر همچون: کرکج و شهرک ضروری است. تقویت مشارکت اجتماعی، مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها و بهبود هماهنگی‌های مدیریتی برای بهبود تاب‌آوری پیشنهاد می‌شود.