تحلیلی بر بحران آب شرب و خانگی در شهر کرمان بر اساس مصارف شهروندان

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 استادیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.22103/jusg.2024.2131
چکیده

مقدمه: یکی از ابزارهای اصلی رفاه و توسعه جوامع، استفاده بهینه از آب می ­باشد. در این میان، شهر کرمان با توجه به موقعیت کویری و خشک خود، استفاده بی­ رویه و غیر­علمی از آب به ­خصوص در بخش خانگی، با بحران و کمبود آب آشامیدنی مواجه است. در این راستا، پژوهش حاضر بحران آب خانگی و شرب در شهر کرمان را مورد تحلیل قرار می ­دهد.داده و روش: تحقیق حاضر از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی و در زمره تحقبقات کاربردی می­ باشد. اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه­ ای و پیمایشی گردآوری شده است. جامعه آماری را خانوارهای شهر کرمان برابر با 192365 خانوار و متخصصین شامل می ­شود که از طریق نمونه­ گیری کوکران 384 خانوار و دلفی دو مرحله­ای (35 متخصص برای پرسش­نامه عوامل مؤثر بحران آب خانگی و شرب) به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. اطلاعات پژوهش با استفاده از آزمون تی تک ­نمونه ­ای، معادلات ساختاری و تکنیک ایشیکاوا تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج آزمون تی تک ­نمونه ­­ای نشان می­دهد که بین میانگین 2/76  با حدمبنای متوسط (3) اختلاف معناداری (0/000) وجود دارد. بنابراین وضعیت مؤلفه­ های آب خانگی و شرب شهر کرمان در حالت مناسب و مطلوب نیست. نتایج تکنیک ایشیکاوا (استخوان ماهی) نشان می ­دهد که از اولویت بالا تا پایین، بعد اجتماعی و فرهنگی در سر ماهی و بعد مدیریتی در انتهای ماهی قرار گرفته است. نتابج آزمون معادلات ساختاری حاکی از آن است که مؤلفه اجتماعی و فرهنگی با ضریب مسیر 0/312 بیشترین تأثیر و مؤلفه کالبدی با مقدار 0/224 کمترین تأثیر را بر بحران آب خانگی و شرب شهر کرمان داشته است.نتیجه‌گیری: به ­طور کلی می­توان نتیجه گرفت شهروندان با مصرف بی ­رویه از آب خانگی و مصرفی باعث بحران آب شرب شده ­اند. از طرفی دیگر مدیریت شهری باید به فعالیت خود در زمینه مدیریت صحیح و یکپارچه آب شرب از طریق نظارت، تبلیغ، اجرای برنامه ­های آینده ­نگر و غیره ادامه دهد.