تحولگرایی در الگوی حکمرانی آیت الله رئیسی: بازخوانی مؤلفههای سرمایه انسانی سبز اسلامی از منظر قرآن و نهجالبلاغه
نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
2 استاد، کلام اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،تهران، ایران
3 دانشیار، مدیریت دولتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
4 دانشیار، روانشناسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان ، ایران
doi
10.22034/jsfc.2025.537598.2839چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفههای سرمایه انسانی سبز اسلامی از منظر قرآن و نهجالبلاغه و تبیین جایگاه آن در الگوی حکمرانی تحولگرای شهید آیتالله رئیسی انجام شده است. روش تحقیق کیفی و اکتشافی است و جامعه آماری شامل خبرگان قرآنی و نهجالبلاغه بوده که با روش گلولهبرفی ۱۴ تن انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون کلارک و براون تحلیل شدند. برای اطمینان از روایی و پایایی، استخراج کدها در دو مرحله توسط پژوهشگر و تحلیلگر همکار انجام و توافق میان آنان با فرمول هولستی %۸۷ محاسبه شد که بیانگر پایایی مطلوب است؛ همچنین اعتبار محتوایی یافتهها به تأیید خبرگان مدیریت اسلامی رسید. یافتهها منجر به کشف الگویی جامع شامل 10 بُعد و 33 مؤلفه شد که سه بُعد «اصول اخلاقی–رفتاری»، «اعتقادات معنوی» و «مدیریتی–قانونی» بهعنوان ارکان اصلی شناسایی شدند. تحلیل دادهها نشان داد مبانی دینی، در حکمرانی شهید رئیسی به شاخصهای عینی بدل شده است؛ از جمله تبدیل «پرهیز از اسراف» به «فسادستیزی اقتصادی»، «خلیفهالله بودن» به «مسئولیتپذیری مردمی» و «مدیریت عادلانه منابع» به «توسعه متوازن منطقهای». این پژوهش الگوی حکمرانی شهید رئیسی را مصداقی از «تبدیل حکمت وحیانی به اقدام اجرایی» دانسته و نشان میدهد تحول در حکمرانی مستلزم تحول در انسان و مبانی فکری اوست. بر پایه یافتهها، پیشنهادهایی همچون طراحی چارچوب نظری بومی، تدوین سند ملی سرمایه انسانی سبز اسلامی و تشکیل مرکز مطالعات حکمرانی تحولگرا برای نهادینهسازی عدالت و پایداری ارائه میشود.
