فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معمولاً در برنامه‌ریزی تمرکز صرف بر جنبه‌های اقتصادی، ضعف در توجه به برنامه‌های بلندمدت، تکیه بر برنامه‌های توسعه سطحی و ... باعث شده که تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی کلان جهانی و ملی که می‌توانند به بازساخت فضاهای روستایی کمک کنند، نادیده گرفته شوند. عدم پیش‌بینی این تحولات و عدم اتخاذ اقدامات لازم برای کاهش تأثیرات منفی آن‌ها، بر چالش‌های موجود در روستاها افزوده است. این مسئله نیاز به یک رویکرد جامع و پایدار در برنامه‌ریزی روستایی را بیش‌ازپیش نمایان می‌کند. راهبرد پابرجا راهبردی است که با وجود موانع، غافل‌گیری‌ها و خطاهای پیش‌بینی نشده، همچنان کارآمد است. هدف پژوهش حاضر تدوین راهبردهای پابرجای توسعه فضایی سکونتگاه‌های روستایی ناحیه شهریار با رویکرد آینده‌نگاری است. این تحقیق تحلیلی-اکتشافی و با استفاده از روش‌شناسی کیفی انجام شده است. به منظور شناسایی عوامل و نیروهای پیشران و عدم قطعیت‌ها از مشاهده و مصاحبه نیمه ساختاریافته و بحث‌های گروهی استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای اطلس تی آی (برای کدگذاری)، میک‌مک (برای اولویت‌بندی و امتیازدهی عوامل پیشران و تحلیل اثرات متقابل این عوامل) و سناریوویزارد (برای طراحی سناریوها) تحلیل شدند. با توجه به یافته‌ها مبتنی بر پیشران‌ها، می‌توان سه سناریو توسعه فضایی پایدار، شکننده و ناپایدار برای آینده سکونتگاه‌های روستایی ناحیه شهریار متصور شد. بر اساس سناریوهای ارائه شده، راهبردهای بهینه‌سازی بهره‌برداری از منابع طبیعی - بوم‌شناختی متناسب با خدمات اکوسیستم فضای کلان‌شهری، بسترسازی پراکنش بهینه جمعیت در گستره فضایی، سامان بخشی به فضای کسب و کار در فضای کلان‌شهری، توسعه پیوندهای بخشی و بین بخشی در سطوح منطقه‌ای، ملی و جهانی، سازمان‌دهی نظام کاربری اراضی فضای کلان‌شهری، توسعه زیرساخت‌های سخت و نرم در فضای کلان‌شهری، اصلاح و توسعه سازمان فضایی غیرمتمرکز چندمرکزی در فضای کلان‌شهری، حکمروایی یکپارچه سرزمینی فضای کلان‌شهری و اصلاح و توسعه ساختارهای حقوقی - نهادی در فضای کلان‌شهری، پیشنهاد شده است که در شرایط مختلف امکان اجرایی شدن دارند.