فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دانشگاه به‌عنوان نهادی کلیدی در فرآیند شکل‌دهی شخصیت و سرمایه فرهنگی افراد، نقشی حیاتی در توسعه اجتماعی ایفا می‌کند. فساد در نظام آموزش عالی، به‌ویژه پدیده تقلب دانشگاهی، یکی از مسائل اساسی و نگران‌کننده برای دولت‌ها، جامعه علمی و افکار عمومی محسوب می‌شود؛ چراکه این فساد، هنجارهای بنیادین فعالیت‌های دانشگاهی را دچار اختلال کرده و موجبات انحطاط اخلاقی و کاهش اعتبار و حرمت نهاد دانشگاه را فراهم می‌آورد. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل اجتماعی مؤثر بر فساد تقلب دانشگاهی در میان دانشجویان دانشگاه تهران است که در چارچوب نظریه‌های انتخاب عقلانی و بازدارندگی انجام‌شده است. روش پژوهش پیمایشی و داده‌ها از طریق ابزار پرسشنامه محقق ساخته از ۴۱۲ دانشجوی دانشگاه تهران گردآوری شد. تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که مؤلفه «نیازهای منفعت‌گرایانه» با ضریب تأثیر استاندارد 48/0 قوی‌ترین پیش‌بینی کننده فساد تقلب دانشگاهی است؛ بدین معنا که افزایش انتظارات منفعتی مبتنی بر محاسبات عقلانی و تحلیل هزینه- فایده؛ دانشجویان را به سمت انجام رفتارهای تقلبی سوق می‌دهد. در سطح کاربردی، نتایج پژوهش بر ضرورت مداخله‌های چند ساحتی تأکید دارد؛ از یک‌سو، باید انتظارات منفعت‌طلبانه دانشجویان نسبت به‌نظام آموزشی بازتعریف شود و از سوی دیگر، سازوکارهای بازدارنده مؤثرتر­ و پیوستگی فرهنگی و اخلاقی میان دانشجویان و نهادهای مرجع علمی و اجتماعی تقویت گردد.