کشاکش ماندن/رفتن : روایتی از تعارضات درونی مشتاقان به ترک وطن

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان ، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/jsfc.2025.513596.2787
چکیده

مشتاقان به ترک وطن افرادی نیستند که به راحتی در امتداد طیف عشق به مهاجرت قرار بگیرند. کم یا زیاد آنان دچار نوعی تعارض درونی هستند به این معنا که به طور همزمان برای اشتیاقشان هم ارزش قائل هستندو هم نیستند. تعارضات درونی نشان‌دهندۀ کشمکش‌ها و تردیدهای مهاجر بالقوه در طول زمانی است که به دنبال تحقق‌بخشیدن به مهاجرتش است. این فرایند در پژوهش حاضر تحت مضمون کشاکش ماندن/رفتن و با بهره‌گیری از روش کیفی تحلیل روایت توصیف و تفسیر شده است. به منظور تفسیر اطلاعات، از تحلیل روایت مبتنی بر مضمون استفاده شده است. مشارکت‌کنندگان به شیوة هدفمند از بین جوانان 20 تا 40 سال ساکن در شهر اصفهان که مشتاق به مهاجرت هستند یعنی رفتن را به ماندن ترجیح می‌دهند انتخاب شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کشاکش ماندن/رفتن برساخته تردید‌هایی است که هم معطوف به گذشته و حال تجربۀ زیسته افراد در وطن و هم معطوف به تصویرسازی آیندۀ بعد از مهاجرت و احتمالات زندگی در کشوری دیگر است. تردیدهای معطوف به گذشته و حال حاضر راویان به عنوان تردیدهای وطن‌مبنا و تردیدهای معطوف به آیندۀ بعد از مهاجرت به عنوان تردیدهای مقصد مبنا معرفی شده‌اند. تردیدهای وطن مبنا شامل حس تعلق به وطن، دلبستگی به خانواده و دوستان، احساس مسئولیت نسبت به دیگران مهم و سابقه شغلی قابل اتکا بوده است. تردیدهای مقصد مبنا نیز علاوه بر نگرانی‌های مربوط به از دست رفتن پیوندهای فعلی، دغدغه‌هایی مانند چالش ادغام، محرومیت از حامی مقیم، تنهایی و غربت، دغدغه تردد به وطن و تأمین مالی را برساخت کرده است.