فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پس از راه یافتن مسلمانان به سرزمین ایران و به پیروی از آن، گسترش خط و زبان عربی، ایرانیان مسلمان در سده‏‌های آغازین اسلامی یا به تعبیری پساساسانی، با پیشرفت خط و به کارگیری آن، در برخی از نوشته‏‌های خود به زبان عربی به گزارش گزاره‏‌ها یا جمله‏‌هایی از زبان فارسی (میانه یا نو متقدم) پرداختند اما ایرانیان زرتشتی و مسیحی تا چند سده پس از آن همچنان از خط پهلوی بهره گرفتند و به نظر می‌‏رسد که ایرانیان یهودی نیز با خط خود یعنی عبری - آرامی (که پیشتر از آن برای نوشتن زبان عبری و آرامی یهودی بابلی بهره می‌‏بردند) به نوشتن فارسی (میانه یا نو متقدم) پرداخته‏‌اند و همگی در یک بازۀ زمانی هماهنگ با هم از سنت نوشتاری پیشین به سنت نو نرسیده‏‌اند. در این پژوهش، برخی از بازتاب‏‌های درزمانی همسایگی زبانی و سنت نوشتاری پهلوی در کنار عربی بررسی شده است و نویسنده کوشیده است تا برای نخستین بار این بازتاب‏‌ها را در کنار هم گردآورد، با این دیدگاه که بر مبنای آن دیدگاه روشن‏تری نسبت به این پدیده به دست آید. این بررسی نشان می‏‌دهد که اگرچه از همان آغاز روزگار اسلامی واژه‌‏های کم‏‌شماری از زبان عربی به زبان پهلوی راه یافته‌‏اند اما این روند ادامه پیدا کرده و حتی به ساخت هزوارش‌‏های عربی در فرهنگ پهلوی انجامیده است. از سوی دیگر نوشتن برخی واژه‌ها به خط فارسی - عربی به ساخته شدن واژه‏‌های تازه‏ای انجامیده است که یکی از چالش‌‏های پیش‏روی ایرانیان هم در خواندن نوشته‌های گذشته به خط پهلوی و هم دگرگون کردن آن به خط فارسی - عربی بوده است.