زبان فارسی و زبان‌های محلی در رسانه ملی: آسیب شناسی رویکرد سازمان صدا و سیما به مقوله سیاست و برنامه ریزی زبان

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان انگلیسی دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دکتری زبان شناسی همگانی، گروه زبان شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی،تهران، ایران

doi
10.22034/jsfc.2025.446654.2637
چکیده

آسیب­ شناسی سیاس ت­گذاری و برنامه ­ریزی زبان در رسانه ملی، خواه زبان فارسی به­ عنوان زبان ملی ایرانیان و خواه زبان‌های محلی به‌عنوان سرمایه ­های فکری و فرهنگی، از‌جمله موضوعات نوظهوری است که توجه شماری از پژوهشگران در حوزه­ های مختلف را به خود جلب کرده است. این پژوهش با درک اهمیت موضوع بنا داشته است تا ضمن آسیب­ شناسی نحوه مواجهه رسانه ملی به‌ مقوله زبان، به راهکارهای تقویت زبان فارسی و حفظ و ترویج زبان‌های محلی به‌عنوان مولفه‌های انکارناپذیر هویت ایرانیان در این رسانه بپردازد. در راستای نیل به این هدف، با بهره­ جویی از مصاحبه نیمه­ ساختاریافته از دیدگاه‌های افراد خبره که شامل سیزده زبان­شناس و پنج مدیر و کارشناس سازمان صدا و سیما بوده­ اند، بهره گرفته شده است. یافته ­های حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که با وجود اهمیت ­انکارناپذیر نقش رسانه ملی در تقویت زبان فارسی و حفظ زبان‌های محلی، به دلایلی متعدد و در رأس آنها تنزل سیاست ­گذاری و برنامه­ ریزی زبان به درست­گویی، درست­خوانی و درست­نویسی، اولویت نبودن مقوله زبان در رسانه ملی، مغفول­ ماندن مقوله هوشیاری زبانی در برنامه­ ریزی­ ها و نیز خلأ سند سیاست زبان برای رسانه ملی که به اشکال مختلف ریشه در فقدان درکی درست از اهمیت مقوله سیاست­گذاری و برنامه­ ریزی زبان در بین متولیان این رسانه دارد، شاهد مواجهه غیرعلمی رسانه ملی در قبال این موضوع هستیم. یافته­ های این پژوهش می­ تواند در روند تصمیم­ گیری­های متولیان فرهنگی و به‌طور خاص مدیران و برنامه­ ریزان سازمان صدا و سیما در حوزه سیاست و برنامه­ ریزی زبان در عرصه رسانه ملی سودمند باشد.