ارزیابی امنیت اجتماعی کلانشهرها در شرایط تغییر اقلیم با استفاده از مدل پویایی سیستم (مورد مطالعه: کلانشهر اهواز)
نویسندگان
1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22103/JUSG.2023.2108چکیده
مقدمه: امروزه جمعیت شهری جهان در حال افزایش است و این رشد فزاینده و افسارگسیخته، ساکنین شهرها را با مشکلات فراوانی درگیر ساخته و باعث وقوع انواع ناامنیها و ناهنجاریهای اجتماعی شده است. بحران آبوهوا یکی از چالشهای اصلی قرن بیست و یکم است که منجر به ناآرامیهای اجتماعی میشود و معیشت، ثبات و رفاه را تهدید میکند. داده و روش: هدف این پژوهش ارزیابی و تحلیل نقش برنامهریزی شهری در ایجاد امنیت اجتماعی در شرایط تغییرات اقلیمی پیشرو در (کلانشهر اهواز) میباشد. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی کتابخانهای و بررسیهای میدانی میباشد. در این راستا ابتدا روند تغییرات پارامترهای اقلیمی برای یک دوره 50 ساله (فصلی و سالانه) ایستگاه سینوپتیک اهواز با استفاده از آزمون آماری من- کندال مورد بررسی قرار گرفت، سپس با استفاده از رویکرد پویایی سیستم به مدلسازی پیامدهای ساختاری تغییرات اقلیمی در شهر اهواز پرداخته شد. در این پژوهش که مبتنی بر رویکرد سیستمی است، فاکتورهای اثرگذار و اثرپذیر دخیل در موضوع و ارتباطات بین آنها از طریق حلقههای علّی و معلولی در نرمافزار Vensim مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که طی بازۀ زمانی مورد مطالعه تغییرات اقلیمی بر شهر اهواز در افزایش دما و کاهش بارش، افزایش رطوبت نسبی و کاهش تابش خورشید خود را نشان داده است. بهطوریکه در طی روند 60 ساله میانگین دما ( 48) درجه سانتی گراد با افزایش هر سال (0/01) درجه بوده که یک روند افزایشی را نشان میدهد. همچنین بررسی تغییرات بارندگی سالانه در ایستگاه اهواز طی روند 50 ساله با میانگین بارش (72) میلیمتر و کاهشِ حدود (0/0186-) میلیمتر در هر سال، روند کاهشی داشته است. نتیجهگیری: نتایج گویای این واقعیت است که تغییرات اقلیمی در شهر اهواز پیامدهای اجتماعی- امنیتی متنوعی در بر داشته است. اثرات مستقیمی بر بخشهای مختلف تأسیساتی- زیرساختی و برنامهریزی- مدیریتی از جمله کاهش سرمایه گذاریها، آسیب به زیرساختها، حاشیهنشینی و افزایش هزینهها که مهمترین آنها کاهش کیفیت زندگی، کاهش رفاه و ناهنجاریهای اجتماعی و ناامنی در فضاهای شهری میباشد.