تأثیر تراکم جمعیتی بر شاخص های کیفیت زندگی شهری نمونۀ مطالعه: منطقۀ 3 کلانشهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران
doi
چکیده
بهدنبال گسترش شهرنشینی، شاهد شکلگیری نواحی با تراکم جمعیتی بالا در کلانشهرها هستیم که با مسائلی همچون شلوغی، کاهش سرانۀ خدمات و غیره درگیرند؛ بنابراین ضرورت دارد تأثیر تراکم جمعیتی بر شاخصهای کیفیت زندگی مورد ارزیابی قرار گیرد تا بر مبنای آن بتوان اصلیترین شاخصهای تأثیرپذیر از تراکم جمعیتی را شناساییکرده و برای مرتفعنمودن آنها برنامهریزی کرد. ازهمینرو، بهمنظور آزمون فرضیۀ پژوهش، منطقۀ 3 شهر تهران بهعنوان نمونۀ مورد مطالعه انتخاب شده است که درحالحاضر با روند سریع افزایش تراکم جمعیتی همراه است و عدم نظارت و کنترل بر آن میتواند آثار نامطلوبی بر کیفیت زندگی شهروندان داشته باشد. این پژوهش با شیوۀ شناخت ذهنی مبتنی بر پیمایش میدانی از شهروندان بررسی شده است. در اینراستا 22 شاخص سنجشگر کیفیت زندگی از منابع معتبر داخلی و خارجی استخراج شده است. در ادامه تراکم جمعیتی بهعنوان متغیر مستقل و شاخصهای 22گانه بهعنوان متغیرهای وابسته انتخابشده و به کمک تحلیل همبستگی کانونی مورد سنجش قرار گرفتهاند. خروجیهای تحلیل نشان میدهد با احتمال 99 درصد، همبستگی میان دو مجموعۀ متغیرها مورد تأیید است و دراینمیان به متغیرهای رضایتمندی از روابط همسایگی در محل سکونت، رضایتمندی از قیمت خرید مسکن، رضایتمندی از کیفیت خدمات اتوبوسرانی، رضایتمندی از وضعیت و امکانات فضاهای باز شهری و رضایتمندی از کیفیت خدمات ورزشی بهترتیب با همبستگی ساختاری 406/- ، 322/- ، 455/- ، 494/- و 314/- بهعنوان بخشی از متغیر کانونی محسوب میگردند و بنابراین بیشترین تأثیرپذیری را از تراکم جمعیتی دارند. این مسئله نشان میدهد افزایش بیش از حد تراکم جمعیتی در قسمتهایی از منطقۀ 3 شهر تهران، موجب کاهش رضایت شهروندان از برخی شاخصهای کیفیت زندگی شده است که اصلاح و تعدیل تراکم جمعیتی در منطقۀ 3 را ضروری میکند.