تبیین جایگاه مدیریت محله‌ای در حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22103/JUSG.2023.2088
چکیده

مقدمه: محله یک مفهوم اجتماعی- فضایی است. شیوه مدیریت محله شامل ابعاد سه گانه کیفیت کالبدی، آرایش اجتماعی و شیوه حکمروایی است. با توجه به بُعد سوم، در دهه­ های اخیر جهت­گیری­ها از اشکال متمرکز به سمت تمرکززدایی مبتنی بر رویکردهای مشارکتی و جامعه شبکه­ ای است.داده و روش: پژوهش حاضر بر اساس هدف، بنیادی است و با اتخاذ رویکرد تبیینی- اکتشافی و با نگرش سیستماتیک و ساختاری به مرور ادبیات نظری در زمینه مدیریت محله ­ای و مفاهیم مرتبط با آن پرداخته شده ­است و سپس با استفاده از نرم ­افزار میک­ مک، چگونگی تاثیرگذاری و تاثیرپذیری عوامل بر یکدیگر مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت عوامل پیشران استخراج شد. بدین منظور، 61 عامل در 5 دسته مولفه ساختار شبکه­ ای؛ سیاست­ گذاری ­های جامعه شبکه­ ای؛ حکمروایی شهری؛ ظرفیت حکمروایی و سرمایه اجتماعی شناسایی شد و به صورت ماتریس 61*61 و با ابزار پرسشنامه و طبق نمونه ­گیری هدفمند در اختیار 15 نفر از کارشناسان و متخصصان قرار گرفت.یافته‌ها: یافته ­های تحقیق نشان می­ دهد که 19 عامل پیشران در تبیین جایگاه مدیریت محله­ای در حکمروایی شهری در کلانشهر تبریز نقش دارند که عامل «بازنگری در قوانین، مقررات و طرح ­های توسعه شهری» نقش مهم­تری دارد و عوامل انطباق فعال با محیط و شرایط جدید در بین مجریان و مسئولان شهری؛ عدم انحصاری گروه­ های خاص؛ محتوای قوانین وضع شده؛ برخورداری از فرهنگ باز شهری؛ توجه بر پیوند درونی و همبستگی بین افراد و گروه­ ها جهت تولید دانش در رتبه ­های بعدی قرار دارد.نتیجه‌گیری: مجموع نتایج حاصل از پژوهش حاضر می ­تواند چارچوب لازم جهت تبیین جایگاه مدیریت محله­­ ای در حکمروایی شهری فراهم آورد. در این راستا، قوانین، مقررات و طرح­ های توسعه شهری و بازنگری در آن­ها نقش اساسی دارد.