بررسی عوامل موثر بر تقاضای واردات نهاده دامی ایران و تأثیر آن بر روستاهای کشور

نویسندگان

1 استادیار دفتر گسترش آموزش عالی، معاونت آموزشی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

2 پژوهشگر، دانشکده و پژوهشکده اقتصاد مقاومتی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)

doi
10.22048/rdsj.2024.462650.2184
چکیده

تولید داخلی نهاده‌های دامی در روستاها انجام می‌شود. لیکن هزینه‌‍‌‌‌‎های سنگین تولید خوراک دام و خشکسالی‌های سال‌های اخیر، تولید داخلی این محصولات را با مشکل مواجه ساخته است. از آنجایی که تولید نهاده‌های دامی به ویژه ذرت بسیار آب‌بر است، کشت این محصولات در داخل کشور در حال حاضر مقرون به صرفه نیست و واردات آن مقرون به صرفه می‌باشد. این موضوع موجب افزایش تقاضای واردات نهاده‌های دامی طی سالیان اخیر شده است. به‌همین‌دلیل بررسی عوامل مؤثر بر واردات این نهاده‌ها و تأثیر آن بر روستاها بسیار حائز اهیمت است. بدین ترتیب می‌توان استراتژی مناسبی برای واردات نهاده‎های دامی انتخاب نمود. ازاین‌رو در این پژوهش عوامل مؤثر بر واردات نهاده‌های دامی و تاثیر آن در روستاهای کشور تجزیه و تحلیل می‌شود. به منظور شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر واردات نهاده‌های دامی، واردات ذرت دامی و کنجاله سویا از 4 کشور هدف که بیشترین واردات از آن‌ها صورت گرفته،مورد بررسی قرار گرفته است. آمار و اطلاعات لازم از طریق آمارنامه‎های وزارت جهاد کشاورزی، گمرک ایران، مرکز آمار ایران، بانک مرکزی ایران و سایر منابع کتابخانه‌ای جمع‎آوری گردیده است. ب ا توجه به مباحث اقتصاد سنجی بین متغیرهای اقتصادی، از روش داده تابلویی یا پانل دیتا در دوره زمانی 1402-1380 برای برآورد مدل استفاده شده است. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده برای محصول ذرت دامی افزایش تعرفه(0501/0- درصد)، قیمت نسبی(076/0- درصد)، تولید داخلی ذرت(95/1- درصد)، نرخ ارز حقیقی(685/3- درصد)، نوسانات نرخ ارز حقیقی(824/1- درصد) و تحریم(351/1- درصد) باعث کاهش در تقاضای واردات شده و درآمد نفتی(093471/0 درصد)، درآمد روستاییان(524/0 درصد) و تولید ناخالص داخلی(933/2 درصد) تأثیر مثبت و معناداری بر واردات داشته است. برای محصول کنجاله سویا نیز با توجه به خروجی مدل، متغیرها همانند مدل حاصل از ذرت دامی بر واردات تاثیرگذار بوده است. پیشنهاد می‌شود دولت سیاست حمایت از تولید نهاده‌های دامی در روستاها را در پیش گرفته و از طریق افزایش قیمت خرید تضمینی، اجرای طرح‌های محوری مانند استفاده هر چه بیشتر از بذر اصلاح‌شده و پر محصول، استفاده بهینه از منابع آبی به‌منظور افزایش سطح زیر کشت محصولات آبی و افزایش کارایی در زمینه مصرف سایر نهاده‌ها، روستائیان را به افزایش تولید داخلی این محصولات تشویق نمود.