تعیین سهم ترافیک در آلودگی هوای کلان‌شهر تهران و الزامات فناورانه برای بهسازی آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مهندسی صنایع - پژوهشکده توسعه تکنولوژی جهاد دانشگاهی

2 پژوهشکده توسعه تکنولوژی

doi
چکیده

آلودگی هوا در تهران رفتار سیستمی دارد و ورودی‌ها و خروجی‌های آن مشخص است. با در نظر داشتن تعداد پارامترها و اهمیت پیامدها، تأثیر متقابل عوامل، تنوع راه‌کارها و سختی سنجش و پایش متغیرهای مرتبط، این موضوع از مصادیق یک سیستم پیچیده است. در این مقاله به شناخت علل اصلی بروز آلودگی هوا در شهر تهران و تخمین سهم هر کدام از علل آلودگی از جمله ترافیک در پیدایش آلاینده‌های اصلی ‌پرداخته شده است. این کار با رسم نمودار علت و معلول یا نمودار استخوان ماهی و استفاده از نظرسنجی از خبرگان و روش وزن‌دهی با توجه به نوع و شدت پیامدهای آلودگی هوا انجام شده است. با توجه به سهم بسزای ترافیک در بروز آلودگی هوا، الزامات تکنولوژیک اعم از زیرساختی، سخت‌افزاری، نرم‌افزاری، اجتماعی و فرهنگی، برای کاهش ترافیک پایتخت و کنترل شاخص‌های ترافیک در محدوده استاندارد مطرح شده است. اهم شاخص‌های ترافیکی ذکر و مقادیر آنها در تهران در سال‌های 1384 و 1390 ارائه شده است. تجزیه و تحلیل مقادیر شاخص‌های مزبور، برآوردی از اثربخشی و کارایی نتایج اقدامات بهبوددهنده ترافیک در خلال سال‌های یادشده در بالا را می‌دهد. با توجه به معضل آلودگی هوا و ترافیک شدید در بسیاری از کلان‌شهرها و مراکز استان‌های دیگر کشور، به‌ ویژه در ساعات اوج صبحگاهی و عصرگاهی، نتایج این مقاله علاوه بر تهران، می‌تواند مورد الگوبرداری برای دیگر شهرهای بزرگ قرار گیرد.