تحلیل نابرابری فضایی شهر کرمان با استفاده ازآمار فضایی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر، کرمان،ایران.

2 عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

3 عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

doi
10.22103/JUSG.2023.2097
چکیده

مقدمه: شهرها همان­گونه که یک پدیده اجتماعی، جغرافیایی و اقتصادی­ اند، یک پدیده فضایی مهم نیز می ­باشند و در واقع شهر یک واحد فضایی است که در آن سیاست و قدرت، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و شهر­ها نیازمند سیاست ­گذاری برای توسعه هستند و محیط زندگی شهری، نیازمند حجم عظیمی از سیاست اندیشی و مداخله های توسعه ­ای است. تداوم مشکلات عمده در حوزه شهری مانند (مهاجرت یا اسکان غیر رسمی) از دهه ­های پیش تاکنون نشان می­دهد که معضلات کلانی وجود دارند که سیاست ­ها و برنامه ­های توسعه شهری، از توجه به آن­ ها و حل­شان بازمانده ­اند.داده و روش: نوع تحقیق کاربردی­_توسعه ­ای است و روش بررسی آن توصیفی _تحلیلی است و داده­ های مورد استفاده در این تحقیق از دو طریق منابع کتابخانه ­ای و نقشه های کاربری اراضی شهر کرمان گرد­آوری شدند و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات با انتقال به محیط نرم ­افزاری (Arc GIS) مورد تجزیه ون تحلیل قرار گرفته ­است و جهت بررسی و شناخت میزان پراکندگی و یا خوشه ­بندی وگسترش شهر کرمان و شناخت الگوی توسعه فیزیکی آن از روش ­های تحلیل آمار فضایی مانند میانگین نزدیکترین همسایگی (Average Nearest Neghbior)، خوشه ­بندی زیاد و کم High/Low Clustering(Getis-Ord General G)، روش خود همبستگی فضایی (موران) Spatial Autocorrelation(Morans I)، گروه بندی عوارض Grouping Analysis، تحلیل لکه ­های داغHot Spot Analysis(Getis-Ord Gi*) ، و نمایش آماری تراکم  جمعیت از روش تحلیل خوشه و ناخوشه Cluster and Outlier Analysis (Anselin Local Morans I) و روش تحلیل لکه­ های داغ بهینه شده Optimized Hot Spot Analysis  استفاده شده ­است.یافته‌ها: یافته ­ها نشان می دهد که الگوی توزیع فضایی شهر کرمان به ­صورت خوشه­ ای است و شدت میزان خوشه­ بندی فضاهای شهر کرمان کم می ­باشد و فضاهای شهر کرمان در نقاط خاصی در شهر تمرکز دارند و در سطح شهر به صورت یکنواخت توزیع نشده ­اند و بررسی­ ها نشان داد الگوی توزیع فضاهای مرکز شهر به صورت خوشه ­ای می ­باشد و هرچه از مرکز به حاشیه و اطراف آن می­رویم نشان می­ دهد الگوی توزیع فضایی شهر به ­صورت پراکنده می ­باشد و در بررسی توزیع جمعیت شهر کرمان نشان می ­دهد بیشتر تراکم جمعیت شهر در حاشیه و اطراف آن می ­باشد.نتیجه‌گیری: نشان­دهندۀ این است که توسعه شهر کرمان به صورت افقی بوده و الگوی توسعه شهر کرمان در مرکز شهر، پیوسته و متراکم می ­­باشد و نتایج نشان داد هرچه از مرکز شهر به حاشیه شهر می ­رویم الگوی توزیع فضایی شهر پراکنده است و توسعه در خارج از حصار قدیمی و حد فاصل دو کمربندی شمالی و جنوبی صورت گرفته است و همچنین بعضی روستاها به علت نزدیکی زیاد به شهر عملاً جز مناطق شهری کرمان به حساب می­آیند و در داخل محدوده قانونی نیز قرار دارند مانند طاهرآباد در غرب و سراسیاب در شرق شهر و ... این آبادی ­ها هم از نظر شکل و ساختار فضایی و هم از نظر اشتغال ساکنین حالت نیمه شهری و نیمه روستایی دارد.