اولویتبندی شاخصها در فرایند هوشمندسازی شهرها (مطالعهی موردی: شهر کرمان)
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه جغرافیا، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران، تهران، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه جغرافیا، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
doi
چکیده
فرآیند هوشمند سازی در شهرهای دنیا شامل ایجاد شهرهای جدید و هوشمند کردن شهرهای موجود است. شهر هوشمند دارای شش مؤلفهی اقتصاد، مردم، حکمرانی، محیط زیست، پویایی و زندگی هوشمند است. مجموع این مؤلفهها دارای 33 معیار و مجموع معیارها دارای 74 شاخص است. به استناد پروژههای هوشمندسازی شهرهای دنیا، کمتر شهری را میتوان یافت که به یکباره و یکجا شرایط هر شش مؤلفه از شهر هوشمند را دارا باشد؛ لذا اولویتبندیِ شاخصهای هوشمندسازی مذکور در فرایند هوشمندسازی شهر کرمان از نگاه کارشناسان خبرهی این حوزه، مسألهی اصلی این تحقیق است که از نوع تحلیلی- توصیفی بوده، تحلیلهای آن ترکیبی از تحلیلهای کیفی و کمّی است. اطلاعات به دست آمده به ترتیب از طریق فرآیند سه مرحلهایِ عملیات کتابخانهای- اسنادی، مصاحبهی هدفمند اوّل و مصاحبهی هدفمند دوم به روش فوکوس گروپ صورت گرفت و نتایج مصاحبهی دوم با استفاده از آزمون رتبهبندی فریدمن تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد رتبههای 1 تا 4 مربوط به شاخص نرخ فقر و شاخص میزان آمادگی در برابر فقر (هر دو زیر مجموعهی مؤلفهی زندگی هوشمند)؛ شاخص میزان اشتغال و شاخص نرخ بیکاری (هر دو زیرمجموعهی مؤلفهی اقتصاد هوشمند) است. این چهار شاخص، همگی دارای ضریب فریدمن 15/63 و انحراف معیار نزدیک به صفر بودهاند. این وضعیت نشان میدهد مسائل اقتصادی و معیشتی مردم باعث شده تا اولویتهای اصلی هوشمندسازی شهر کرمان از نگاه کارشناسان خبرهی حوزههای مرتبط با هوشمندسازی کرمان بر این شاخصها متمرکز شود و این همان واقعیتی است که در هوشمندسازی شهرهای جهان سوم خصوصاً در شهر مورد مطالعه باید در نظر گرفته شود. این در حالی است که شاخص میزان اهمیت و فعالیتهای سیاسی شهروندان و شاخص اهمیت سیاست برای ساکنان (هر دو با ضریب فریدمن 68/6 و انحراف معیار 51/0)، شاخص تعداد رایانههای شخصی (با ضریب فریدمن 9/5 و انحراف معیار 51/0) و شاخص میزان ساعت آفتابی (با ضریب فریدمن 25/5 و انحراف معیار 489/0) به ترتیب در اولویتهای پایانیِ 71 تا 74 قرار گرفتند.