فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدّمه: یکی از مشکلات اجتماعی انسان در روزگار معاصر، «فقدان هویّت» بخصوص در مواجه با معماری مدرن است که نتیجۀ تعامل انسان با این نوع معماری است. در مقابل معماری مدرن، معماری سنّتی شهرها، «حس بودن» را در مخاطب ایجاد می‌کند. هدف از این پژوهش، بررسی رابطۀ فضای چندگانۀ حسی بازار سنّتی کرمان به‌عنوان یک نمونه از معماری سنّتی- در شکل‌گیری هویّت در فرآیند ادراک مخاطب است. داده و روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش، ابتدا شاخص‌های قابل سنجش با پرسشنامه سنجیده می‌‌شوند و سپس داده‌ها در نرم‌افزار SPSS و GIS بررسی می‌‌شوند. از روش درون‌یابی معکوس فاصله برای تحلیل داده‌های مکانی و از روش استدلال منطقی برای استنباط از خروجی‌های ‌نرم‌افزارGIS  وSPSS  استفاده می‌‌شود که به ترتیب به شکل نقشه‌های پهنه‌بندی، جداول و نمودار‌های آماری نشان داده می‌شود. یافته‌ها: از مقایسۀ فضاهای چندگانۀ حسی بازار سنّتی کرمان از طریق نقشه‌های خروجی GIS، که پهنه‌بندی پراکنش شدّت مناظر حسی در بازار سنّتی را نشان می‌دهد فهمیده می‌شود که وزن و شدّت مناظر حسی (مؤلفه‌های محیطی-ادراکی) از دیدگاه مخاطبان متفاوت است و منظر بویایی-چشایی بیشترین شدّت و منظر بینایی در کنار منظر بساوایی کمترین شدّت را دارند؛ از طرفی، از مقایسۀ فضاهای چندکارکردی بازار از منظر مؤلفه‌های محیطی-ادراکی این نتیجه به دست می‌آید که شدّت این مؤلفه‌ها در این فضاها به‌ترتیب از زیاد به کم، متعلق به 1- قدمگاه، 2- چهارسوق، 3- بازار گنجعلی‌خان، 4- بازار اختیاری، 5- بازار حاج‌آقا‌علی، 6- قیصریۀ ابراهیم‌خان، 7- میدان گنجعلی‌خان، 8- بازار وکیل، 9- بازار مظفری و 10-  بازار نقّارخانه و سراجی است. نتیجه‌گیری: فضای چندگانۀ حسی و فضای چندکارکردی بازار سنّتی کرمان با هم‌افزایی حسی در راستای تشدید میزان مؤلفه‌های محیطی- ادراکی در روند ادراک چندحسی، سبب هویّت‌مندی بازار سنّتی در ذهن مخاطب می‌شوند و از طرفی، هویّت اجتماعی فرد را نیز، در این نوع معماری افزایش می‌دهند. این امر به دلیل ویژگی‌های خاص کالبدی-کارکردی-اجتماعی بازار سنّتی کرمان و نیز، ساختار سیستماتیک این بازار است؛ همچنین در فرآیند شکل‌گیری ادراک چندحسی، علاوه بر اینکه تک‌تک فضاها برای مخاطب هویّت‌مند می‌شوند، ‌برآیند هویّت‌‌مندی کل فضاهای بازار سنّتی نیز اتفاق می‌افتد.