ارائه الگوی بهینه توسعه کالبدی شهرهای بیابانی با تأکید بر عوامل ژئومورفولوژیکی (مطالعه موردی: شهر دامغان)
نویسندگان
1 دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشگاه خوارزمی
3 دانشگاه تهران
doi
چکیده
با توجه به این که گسترش فیزیکی شهرها باعث مواجه شدن آنها با واحدهای توپوگرافی و ژئومورفولوژیک اطراف آنها می گردد و با توجه به پویایی این واحدها، اگر توسعه فیزیکی شهر در جهات مناسب صورت نگیرد، باعث بهم خوردن تعادل دینامیک محیط گردیده و ممکن است باعث خسارت شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی محدودیتهای ژئومورفولوژیک و ارائه جهات بهینه جهت توسعه فیزیکی شهر دامغان میباشد. بدین منظور ابتدا منطقه مورد مطالعه با استفاده از تصاویر ماهوارهای و عکس های هوایی تعیین حدود گردید در گام بعدی عوامل موثر در توسعه فیزیکی شهر با استفاده از مرور ادبیات تحقیق و بررسی های میدانی گسترده تعیین و در محیط ArcGIS10.1 تهیه گردید. در مرحله بعد عوامل با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) وزندار شده و سپس با استفاده از مدل TOPSIS جهات بهینه جهت توسعه فیزیکی شهر دامغان به دست آمد. طبق نتایج عوامل کاربری اراضی، شیب و موانع ژئومورفولوژیک بیشترین تأثیر را در توسعه فیزیکی شهر دامغان داشتهاند. نتایج پژوهش بیانگر این است که جهات غربی و جنوبغربی به ترتیب با کسب (۸۶۷۹/۰، ۵۷۹۲/۰) امتیاز به عنوان مطلوبترین و جهات جنوب و شمال به ترتیب با کسب (۰، ۰۳۷۳/۰) امتیاز به عنوان نامطلوبترین جهات توسعه فیزیکی شهر شناخته شدند. در مناطق جنوبی کفههای رسی و نمکی و هجوم ماسههای روان به اماکن مسکونی و تجهیزات شهری و در مناطق شمالی سیلابهای مخروط افکنه و سیلابهای محلی از موانع اصلی ژئومورفولوژیک توسعه شهر میباشد و در مقابل بخشهای غربی و جنوبغربی به علت داشتن شیب و لیتولوژی مناسب، عدم وجود موانع ژئومورفولوژیک و همچنین عدم وجود کاربری کشاورزی جهت توسعه فیزیکی شهر مناسب تشخیص داده شد. نتایج حاصل از این پژوهش میتواند به مدیران و برنامهریزان شهری در زمینه توسعه فیزیکی شهر کمک نماید.
