تدوین چارچوب مفهومی عوامل مؤثر در توسعه حرفه‌ای معلمین تربیت‌بدنی با تأکید بر توانمندسازی روان‌شناختی

نویسندگان
doi
10.22089/res.2025.16961.2532
چکیده

هدف تحقیق حاضر، طراحی و تبیین مدلی مکانیسمی برای ارتقای توانمندسازی روان‌شناختی معلمان تربیت‌بدنی بود. این تحقیق با ماهیت اکتشافی، رویکرد کاربردی و روش کیفی انجام شد. جمع‌آوری داده‌های پژوهش از طریق روش نمونه‌گیری هدفمند و معیارمحور با متخصصان دارای تحصیلات دانشگاهی در حوزه‌های تربیت‌بدنی و علوم ورزشی و همچنین معلمان، متخصصان، کارشناسان و مدیران اجرایی حوزه آموزش تربیت‌بدنی مصاحبه‌هایی عمیق و نیمه‌ساختاریافته انجام شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمونی استفاده شد. پس ‌از اینکه تمام داده‌ها کدگذاری شد، فرایند مرتب‌سازی و دسته‌بندی کدها شروع شد که طی آن 11 مضمون فرعی شناسایی ش که در قالب چهار مضمون اصلی دسته‌بندی شد. یکی از مضامین اصلی، ماهیت توانمندسازی روان‌شناختی معلمان تربیت‌بدنی است که شامل چهار مضمون فرعی خودکارآمدی، حس شایستگی، تأثیرگذاری، و معنی‌داری است. مضمون اصلی دیگر عوامل بنیادین توانمندساز معلمان تربیت‌بدنی است که دربرگیرنده دو مضمون خصیصه‌های معلم تربیت‌بدنی و خصیصه‌های سازمان است. مضمون اصلی بعدی، عوامل تسهیل‌کننده توانمندسازی است که شامل سه مضمون فرعی است: فضای توسعه حرفه‌ای، تخصیص منابع و تسهیلات، و امور اجرایی و مدیریت مدرسه. مضمون اصلی آخر، پیامدهای توانمندسازی روان‌شناختی معلمان تربیت‌بدنی است که دارای دو مضمون فرعی بهزیستی معلم تربیت‌بدنی و اثربخشی تدریس است. براساس یافته‌ها می‌توان نتیجه‌گیری کرد که ارتقای توانمندسازی روان‌شناختی معلمان تربیت‌بدنی نیازمند لحاظ کردن عوامل بنیادین، تسهیلگر و طی کردن فرایندهای گام‌به‌گام است. اگر هریک از این موارد به‌تنهایی لحاظ شود، توانمندسازی روان‌شناختی نمی‌تواند به‌طور مؤثری به توسعه حرفه‌ای معلمان تربیت‌بدنی منجر شود.