فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: امروزه عواملی از قبیل رشد شتابان جمعیت، افزایش فقر، کاهش شاخص­ های کیفیت زندگی، رشد سکونتگاه ­های غیررسمی (حاشیه‌نشینی)، آلودگی ­های زیست‌محیطی و غیره منجر به ناپایداری و کاهش زیست پذیری جوامع شهری شده است. بدین منظور طی دهه­های اخیر، برنامه­ ریزان شهری راهکارهای گوناگونی را ارائه نموده­ اند که در این بین، بهره ­گیری از فضاهای زیرسطحی، مفهومی در حال ظهور است که طی سال­ های اخیر توجه زیادی را به خود جلب نموده است.داده و روش: هدف از انجام پژوهش حاضر ارائه مدل مفهومی فضای زیرسطحی زیست پذیر است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و به لحاظ نوع­شناسی "تک‌روشی موازی" است. لذا جهت تحلیل داده­های کیفی از روش فرا ترکیب (تحلیل پایه) و تحلیل محتوا (تحلیل مکمل) به‌صورت هم‌زمان استفاده‌شده است. تحلیل پایه منجر به ارائه مدل مفهومی اولیه و تحلیل مکمل منجر به تبیین مؤلفه ­ها و کشف روابط علی– معلولی می­گردد. روش جمع‌آوری اطلاعات، مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختارمند می‌باشد. جهت تحلیل داده‌های کیفی و کدگذاری از نرم‌افزار Nvivo استفاده شده است.یافته‌ها: یافته ­های پژوهش حاکی از 4 مولفه بنیادی و کلیدی در ساختار مدل نهایی است که عبارتنداز: " فرهنگ- اجتماع"، "تاب‌آوری"، " محیط­زیستی" و " کالبدی- بصری". بر اساس 4 مؤلفه کلیدی و در بخش دوم پژوهش، 458 ارجاع به­دست آمد که با بازبینی متعدد و ادغام کدها بر اساس تشابه در طی چندین مرحله تلخیص داده ­ها، 24 کد اولیه و 4 کد محوری استخراج گردیده است.نتیجه‌گیری: مدل مفهومی منطبق بر الگوی دانه ستاره­ای جهت تحقق فضای زیرسطحی زیست پذیر ارائه گردید. در راستای الگوی مذکور 4 مؤلفه کلیدی فرهنگ- اجتماع؛ کالبدی- بصری؛ تاب ­آوری و محیط­زیستی به‌عنوان ساختار اصلی ارائه گردیدند. هرکدام از عوامل دارای زنجیره­ای آشیانه ­ای و سلسله مراتبی هستند. مؤلفه‌های رنگ تعلق و هویت به‌عنوان درون‌مایه‌های بعد فرهنگ– اجتماع بوده و زیر درون‌مایه‌های مکان‌یابی با توجه به بحران­ های طبیعی، مدیریت بهینه بحران، کاهش درجه ریسک و خطر از طریق نوع کاربری‌ها، توجه به آسایش اقلیمی در سطوح زیرین و تنظیم دقیق تأسیسات در سطوح زیرین به ترتیب تکمیل‌کننده بعد تاب‌آوری در الگوی دانه ستاره­ای می‌باشد.