فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

علیخان ناظم‌العلوم شاگرد اول طبقه‏ٔ مهندسی در دورهٔ دوم دارالفنون و سپس معلم در همان مدرسه مبارکه، یکی از همراهان ناصرالدین‌شاه در اولین سفر او به فرنگ بود. علیخان در فرانسه ماند و در کلاس‌های پلی‌تکنیک با معلمی افرادی مانند ریاضی‌دان فرانسوی ژوزف برتران شرکت کرد. بعد از حدود دو سال به ایران برگشت و اولین کتاب فیزیک درسی در ایران را تألیف کرد. سپس کتاب دیگری نوشت تحت عنوان حکمت ریاضیات: اصول علم حساب‎ که به ‎حساب علیخان‎ معروف شد و از لحاظ گسترهٔ جغرافیایی، گسترده‌ترین کتاب ریاضی مورد استفاده در تاریخ معاصر ریاضیات ایران بود. ولی شرایط اجتماعی زمانه، او را به سمت مرگ خودخواسته سوق داد و خود او شاهد موفقیت کتابش نبود، کتابی که اگرچه برای مدرسه نوشته شده ‌بود، برخلاف بیشتر کتاب‌های درسی قبل و بعد از خودش علاوه‌بر محاسبات بر معنا در ریاضیات هم تأکید داشت. مقالهٔ حاضر، برای اولین‌بار تصویری از زندگی او و کتابش و سرنوشت هر دو را به دست می‌دهد.