شناسایی و تحلیل متغیرهای تأثیرگذار بر مسیر توسعه مکانیزاسیون کشاورزی در شهرستان بروجرد با رویکرد تحلیل عوامل کلان محیطی و اثرات متقابل
نویسندگان
1 گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکدۀ مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استاد ، گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22059/ijbse.2026.402239.665612چکیده
کشاورزی بهعنوان مهمترین رکن تأمین امنیت غذایی، نیازمند بهرهگیری از فناوریهای نوین و آیندهنگر در حوزه مکانیزاسیون است. تحقیق حاضر با هدف شناسایی و بررسی اثرات متغیرهای تأثیرگذار بر توسعه مکانیزاسیون کشاورزی در شهرستان بروجرد، انجام گرفته است. بههمین منظور از طریق مطالعات میدانی، اسنادی و گردآوری نظرهای خبرگان و متخصصان حوزه مکانیزاسیون کشاورزی تعداد 73 متغیر تأثیرگذار در وضعیت مکانیزاسیون کشاورزی شناسایی و اعتبار سنجی شد. سپس 64 متغیر که ضریب اهمیت بیش از 75 درصد داشتند، انتخاب شد. پس از تأیید میزان پایایی پرسشنامههای اخذ شده، محاسبات اثرات متقابل در شش گروه؛ یعنی گروههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، فنی، زیستمحیطی و قانونی انجام پذیرفت. از این تعداد 19 متغیر بهعنوان مهمترین متغیرها از گروههای مختلف انتخاب، و محاسبات اثرات متقابل و تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر روی این مجموعه از متغیرها صورت گرفت. در بررسی متغیرهای ترکیبی از گروههای مختلف، رتبه اول اثرگذاری و اثرپذیری مستقیم به متغیرهای آموزش و ترویج و فناوری کشاورزی دقیق، بهترتیب با مقادیر 904 و 1523 تعلق میگیرد. همچنین رتبه اول اثرگذاری و اثرپذیری غیرمستقیم نیز به متغیرهای حمایتهای مالی دولت و فشارهای زیستمحیطی بر منابع طبیعی، بهترتیب با مقادیر 963 و 1463 تعلق میگیرد. طبق نتایج، توسعه پایدار مکانیزاسیون کشاورزی زمانی محقق خواهد شد که در کنار سرمایهگذاریهای فنی، سایر متغیرها همچون متغیرهای فرهنگی- اجتماعی، سیاسی و زیستمحیطی نیز مورد توجه قرار گیرد. در غیر اینصورت، فرآیند مکانیزاسیون نهتنها از کارآمدی لازم برخوردار نخواهد بود، بلکه میتواند پیامدهایی منفی برای امنیت غذایی، منابع طبیعی و مسیر توسعه پایدار کشور بههمراه داشته باشد.