شناسایی و تحلیل متغیرهای تأثیرگذار بر مسیر توسعه مکانیزاسیون کشاورزی در شهرستان بروجرد با رویکرد تحلیل عوامل کلان محیطی و اثرات متقابل

نویسندگان

1 گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکدۀ مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استاد ، گروه مهندسی ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijbse.2026.402239.665612
چکیده

کشاورزی به­عنوان مهمترین رکن تأمین امنیت غذایی، نیازمند بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و آینده‌نگر در حوزه مکانیزاسیون است.  تحقیق حاضر با هدف شناسایی و بررسی اثرات متغیرهای تأثیرگذار بر توسعه مکانیزاسیون کشاورزی در شهرستان بروجرد، انجام گرفته است. به­همین منظور از طریق مطالعات میدانی، اسنادی و گردآوری نظرهای خبرگان و متخصصان حوزه مکانیزاسیون کشاورزی تعداد 73 متغیر تأثیرگذار در وضعیت مکانیزاسیون کشاورزی شناسایی و اعتبار سنجی شد. سپس 64 متغیر که ضریب اهمیت بیش از 75 درصد داشتند، انتخاب شد. پس از تأیید میزان پایایی پرسش­نامه­های اخذ شده، محاسبات اثرات متقابل در شش گروه؛ یعنی گروه­های سیاسی،‌ اقتصادی،‌ اجتماعی- فرهنگی،‌ فنی، زیست­محیطی و قانونی انجام پذیرفت. از این تعداد 19 متغیر به­عنوان مهمترین متغیرها از گروه­های مختلف انتخاب، و محاسبات اثرات متقابل و تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر روی این مجموعه از متغیرها صورت گرفت. در بررسی متغیرهای ترکیبی از گروه­های مختلف، رتبه اول اثرگذاری و اثرپذیری مستقیم به متغیرهای آموزش و ترویج و فناوری کشاورزی دقیق، به­ترتیب با مقادیر 904 و 1523 تعلق می­گیرد. همچنین رتبه اول اثرگذاری و اثرپذیری غیرمستقیم نیز به متغیرهای حمایت­های مالی دولت و فشارهای زیست­محیطی بر منابع طبیعی، به­ترتیب با مقادیر 963 و 1463 تعلق می­گیرد. طبق نتایج، توسعه پایدار مکانیزاسیون کشاورزی زمانی محقق خواهد شد که در کنار سرمایه‌گذاری‌های فنی، سایر متغیرها همچون متغیرهای فرهنگی- اجتماعی، سیاسی و زیست­محیطی نیز مورد توجه قرار گیرد. در غیر این­صورت، فرآیند مکانیزاسیون نه‌تنها از کارآمدی لازم برخوردار نخواهد بود، بلکه می‌تواند پیامدهایی منفی برای امنیت غذایی، منابع طبیعی و مسیر توسعه پایدار کشور به­همراه داشته باشد.