فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطق آزاد منطقی غیرکلاسیک است که برخی قاعده‌های سور مربوط به منطق محمول‌ها را انکار می‌کند. دربارۀ اهمیت این منطق بسیار نگاشته‌اند اما به اهمیت آن در منطق‌های موجهات بسیار کم پرداخته شده است. در این مقاله می‌خواهم به اهمیت منطق آزاد در منطق‌های موجهات (و نیز در منطق زمان) بپردازم. در منطق موجهات کلاسیک اصول متافیزیکی فراوانی اثبات می‌شوند که از دیدگاه فلسفی مورد تردیدند، مانند فرمول‌های بارکن، بوریدان‏، و عکس بارکن. این فرمول‌ها در منطق موجهات آزاد معادل دو اصل متافیزیکی قوی زیر هستند: ضرورت‌گرایی ‎ و بالفعل‌گرایی. این دو اصل در منطق زمان آزاد به‌صورت اصل‌های متافیزیکی دیگری ظاهر می‌شوند: سرمدگرایی و حال‌گرایی. از‌آنجا‌که این اصول و فرمول‌های بارکن و بوریدان در منطق‌های ‎«کلاسیک»‎ موجهات و زمانْ قضیه و قابل اثبات‌اند ناگزیر در این منطق هم‌ارز و هم‌توان‌اند، اما در منطق‌های ‎«آزاد»‎ موجهات و زمان، نه قابل اثبات‌اند نه هم‌ارز یا هم‌توان. از‌این‌رو، می‌توان روابط و نسب آن‌ها با یکدیگر را در منطق‌های آزاد به دست آورد و نشان داد که کدام‌یک از آن‌ها دیگری را نتیجه می‌دهد و افزودن هر‌یک از آن‌ها به‌عنوان اصلی متافیزیکی چه نتایجی در پی دارد.