ترجیحات فضایی طبقة خلاق به مثابه پیشران توسعة کلانشهرها؛ مورد پژوهی کلانشهر تهران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه برنامهریزی و طراحی شهری و منطقهای، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران.
doi
10.22103/JUSG.2021.2039چکیده
تبیین موضوع: در عصر جهانیشدن و رقابتپذیری مراکز شهری، طبقة خلاق بهمثابه یکی از پیشرانهای اصلی رشد و توسعة کلانشهرها به حساب میآید. در این رابطه جذب و نگهداشت این گروه اجتماعی گریزپا، از طریق شناسایی و برآوردن ترجیحات فضایی ایشان، در دستورکارهای برنامهریزی توسعة فضایی شهرها و کلانشهرها قرار گرفته است. بر این اساس هدف پژوهش پیشرو به تبیین رابطة میان طبقة خلاق بهمثابه پیشران و رشد و توسعه فضایی بهمثابه دستاورد و نیز شناسایی ترجیحات فضایی متنوع طبقات خلاق کلانشهر تهران به تفکیک نیازهای سکونتی، فراغتی، فعالیتی و ارتباطاتی اختصاص یافته است. روش: این پژوهش از لحاظ روششناسی در زمرة پژوهشهای ترکیبی (کیفی و کمی) مبتنی بر تحلیل عینیتها به استناد آمارهای رسمی و تحلیل ذهنیتها به تفکیک گروههای مختلف خلاق قرار دارد؛ در گردآوری اطلاعات از روشهای تحلیلهای اسنادی، آماری و پیمایشهای اجتماعی به شیوة مصاحبه و پرسشنامه و نیز در طبقهبندی گروههای خلاق از روش سناریونگاری به یاری نرمافزار سناریو ویزارد استفاده شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان میدهد که طبقة خلاق بهمثابه نیروی پیشران رشد و توسعة کلانشهر تهران بهشمار میروند. همبستگی بالای میان سهم نیروی انسانی خلاق با برونداد ارزشافزوده مؤیدی بر این ادعاست. همچنین، تحلیلهای انجام شده امکان تشخیص چهار گروهِ متمایز طبیعتگرا، شهرگرا، دانشی و هنری برحسب تفاوت در ویژگیهای فعالیتی و ترجیحات فضایی طبقة خلاق را میسر میسازد. نتایج: برنامهریزی جذب و نگهداشت طبقة خلاق در کلانشهر تهران مستلزم شناسایی تفاوتها، ویژگیها و ترجیحات فضایی متمایز هر یک از این گروهها است. بر این اساس ترجیحات فضایی - فعالیتی ایشان شناسایی و در قالب راهکارهایی نیز ارائه شد.
