تعیین مناسب‌ترین نوع سم‌پاش در اراضی شالیزاری استان گیلان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

2 استادیار پژوهشی، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.

doi
10.22059/ijbse.2025.402790.665615
چکیده

اثربخشی عملیات سم‌پاشی، مستلزم به‌کارگیری روش‌های صحیح و تجهیزات (سم‌پاش) متناسب است. این مطالعه با هدف انتخاب بهینه‌ترین سم‌پاش برای شالیزارهای استان گیلان، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی به کمک نرم افزار اکسپرت چویس 11 انجام شد. در این تحقیق پنج نوع سم‌پاش معمول در منطقه شامل پشتی تلمبه‌ای دستی، پشتی شارژی دستی، پشتی موتوری لانسی، اتومایزر و فرغونی مورد بررسی قرار گرفتند. معیارهای انتخاب شامل اثربخشی، یکنواختی پاشش، سهولت استفاده و عوامل انسانی، هزینه‌های عملیاتی، مصرف محلول سم، بادبردگی، مصرف انرژی، ظرفیت مزرعه‌ای و اثرات زیست‌محیطی بودند. این معیارها و نحوه اولویت‌بندی و وزن‌دهی آن‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مذاکره با کارشناسان کشاورزی، صاحب‌نظران و کشاورزان پیشرو در قالب پرسش‌نامه صورت گرفت. نتایج نشان داد که معیار اثربخشی با وزن 19/0 مهم‌ترین عامل در انتخاب سم‌پاش است و پس از آن، یکنواختی پاشش و سهولت استفاده اهمیت بالایی دارند، در حالی که مصرف انرژی با وزن 055/0 کم‌اهمیت‌ترین معیار شناخته شد. سم‌پاش پشتی موتوری اتومایزر به دلیل برتری چشمگیر در اثربخشی، یکنواختی پاشش، بادبردگی و مصرف انرژی، به عنوان بهترین گزینه معرفی شد. همچنین، سم‌پاش پشتی شارژی با کمترین هزینه‌های عملیاتی، بهترین ارگونومی و کمترین اثرات زیست‌محیطی، به عنوان گزینه‌ای اقتصادی و کاربرپسند توصیه گردید. سم‌پاش پشتی تلمبه‌ای دستی، در اکثر معیارها ضعیف عمل کرد و کمترین اولویت را داشت. تحلیل حساسیت نشان داد که اولویت‌بندی گزینه‌ها نسبت به تغییر وزن معیار اثربخشی حساس است که بر اهمیت بالای این معیار در تصمیم‌گیری تأکید دارد.