فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تبیین موضوع: سیل مهم­ترین سانحه طبیعی می‌باشد که تلفات و خسارات زیادی در بخش‌های مختلف کشور به جا می­گذارد و با توجه به احتمال وقوع سیل در شهر شیراز و اهمیت تاب­آوری به ویژه در برابر سیل، پژوهش حاضر با هدف مدل­سازی مهم­ترین عوامل مؤثر بر تاب­آوری اجتماعی و کالبدی شهر شیراز در برابر سیل صورت گرفته است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی – تحلیلی است. جامعه آماری؛ 50 نفر از اساتید دانشگاهی، خبرگان و مدیران حوزه مدیریت بحران شهر شیراز است که به شیوه نمونه­گیری هدفمند قضاوتی انتخاب شدند. پس از شناسایی ابعاد و عوامل اولیه با استفاده از روش دلفی این عوامل مورد ارزیابی قرار گرفته و برای تجزیه و تحلیل داده­ها از مدل‌سازی ساختاری – تفسیری (ISM)، استفاده شد. یافته‎ها: بر اساس نتایج تحلیل میک مک، شاخص­های وضعیت محله سکونت (C11)، وضعیت قرارگیری وسایل و تأسیسات (C8)، میزان توانمندی و اثربخشی (C10) و میزان اعتماد و همبستگی (C9) دارای قدرت نفوذ و وابستگی ضعیف هستند. شاخص­های عمل جمعی و همکاری (C2)، تمرین (C4)، عضویت در گروه­ها و شبکه­های اجتماعی (C13) از قدرت نفوذ، توان و وابستگی بالایی برخوردارند. متغیرهای میزان مقاومت ابنیه (C1)، وضعیت دسترسی (C7)، نوع نگرش (C5) جزء عناصر اثرپذیر و وابسته می­باشند. شاخص­های میزان آگاهی (C3)، میزان مهارت اکتسابی (C14)، میزان دانش حاصله (C6)، سطح تدارکات (C12)، جزء متغیرهای مستقل (کلیدی) هستند که تأثیر زیادی بر فرآیند تاب­آوری کالبدی و اجتماعی دارد. نتایج: در تحلیل تاب­آوری سیستم‌های انسانی و محیطی در برابر سوانح طبیعی مانند سیل و در تحلیل و کاهش آسیب­پذیری شهرها و محلات نباید فقط به بعد کالبدی و ویژگی­های فیزیکی جوامع تأکید نمود بلکه باید به ساختارها و ابعاد اجتماعی نیز توجه کرد و شهروندانی توانمندتر به‌منظور مقابله با سوانح آماده نمود.