بررسی تغییرات کاربری اراضی کشاورزی شهرستان اهواز در بازۀ زمانی سال‌های 2000 تا 2020 با استفاده از فناوری سنجش از دور

نویسندگان

1 گروه مهندسی بیوسیستم ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
10.22059/ijbse.2025.389807.665586
چکیده

تغییرات کاربری اراضی یکی از چالش‌های اصلی در مدیریت منابع طبیعی است و می‌تواند پیامدهای جدی زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به همراه داشته باشد. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات کاربری اراضی شهرستان اهواز از سال 2000 تا 2020 میلادی با استفاده از تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، جهت ارائه دید کلی در زمینه تغییرات کاربری اراضی جهت مدیریت تغییرات اراضی و برنامه‌ریزی شهری است. در این راستا، تصاویر ماهواره لندست مورد استفاده قرار گرفت و طبقه‌بندی اراضی در چهار کاربری شامل اراضی کشاورزی، مناطق انسان ساخت، اراضی بایر و پهنه‌های آبی برای سال‌های 2000، 2007، 2014 و 2020 میلادی با بهره‌گیری از شاخص‌های طیفی و الگوریتم طبقه‌بندی حداکثر احتمال انجام شد. مقادیر ضریب کاپا برای سال‌های 2000، 2007، 2014 و 2020 به ترتیب برابر با23/87، 59/88، 26/91 و 23/93 درصد و شاخص دقت کلی به ترتیب برابر با 56/89، 35/91، 58/93 و 89/94 درصد محاسبه گردید. نتایج نشان داد که در دوره مورد مطالعه، مساحت اراضی با کاربری کشاورزی و مناطق انسان‌ساخت به ترتیب با 77/2 و 97/2 برابر افزایش یافته است. افزایش اراضی کشاورزی عمدتا ناشی از تبدیل اراضی بایر  به کشاورزی بوده است. همزمان با این تغییرات، گسترش اراضی انسان ساخت منجر به کاهش اراضی کشاورزی مرغوب در حاشیه شهرها شده است. این تغییرات شدید در کاربری اراضی طی دو دهه اخیر، نشان‌دهنده ضرورت برنامه‌ریزی دقیق، علمی و مبتنی بر مشارکت تمامی ارگان‌های دخیل در تغییر کاربری اراضی در راستای کاهش پیامدهای منفی زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از تغییرات کاربری اراضی و حفظ منابع طبیعی منطقه است.