پنجاه‌سال علم داده

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدهٔ علوم ریاضی

doi
10.30504/mct.2023.1398.1982
چکیده

بیش از ‎50‎ سال پیش، جان توکی فراخوانی برای بازسازی آمار دانشگاهی داد. او در مقالۀ ‎«‎آیندۀ تحلیل داده‌ها‎»‎ به وجود علمی اشاره کرد که آن زمان به رسمیت شناخته نشده بود و موضوع مورد توجه آن یادگیری از داده‌ها یا ‎«‎تحلیل داده‌ها‎»‎ بود. پدیده‌ای مربوط به این اواخر ‎‏که رو به گسترش نیز است‌، ظهور برنامه‌های ‎«‎علم داده‎»‎ در دانشگاه‌های بزرگ است. این مقاله در پی مرور برخی از اجزای ‎«‎برهۀ علم دادهٔ» کنونی، ازجمله بر اظهارنظرهای اخیر دربارۀ علم داده در رسانه‌های همگانی، است که آیا علم داده واقعاً با آمار تفاوت دارد یا خیر و اگر دارد، چگونه. برداشت فعلی از علم داده به‌‌مثابهٔ زبرمجموعه‌ای از رشته‌های آمار و یادگیری ماشین است که مقداری فنّاوری به منظور ‎«‎ارتقای مقیاس‎»‎ آن برای ‎«‎داده‌های بزرگ‎»‎ به آن افزوده شده است. انگیزۀ انتخاب این زبرمجموعه، پیشرفت‌های تجاری است و نه اندیش‌ورزانه. چنین انتخابی محتملاً رویدادهای اندیش‌ورزانۀ مهم ‎50‎ سال آینده را نادیده خواهد گرفت. ازآنجاکه خودِ کلِّ علم به‌زودی بدل به داده می‌شود که می‌توان آن را کاوید، انقلاب در شرف وقوع در علم داده محدود به ‎«‎ارتقای مقیاس‎»‎ نبوده، بلکه در مقابل، در ظهور مطالعات علمی تحلیل داده‌ها در سطح کل علم است. دیدگاهی از علم داده را بر‌اساس فعالیت‌های افرادی که ‎«‎از داده‌ها یاد می‌گیرند‎»‎ ارائه می‌کنم و یک رشتۀ دانشگاهی را که به بهبود این فعالیت به شیوه‌ای مبتنی‌بر شواهد اختصاص دارد توصیف می‌کنم. این رشتۀ جدید وسعت‌بخشی علمی بهتری از آمار و یادگیری ماشین در مقایسه با ابتکارعمل‌های امروزی در علم داده است، و هم‌زمان ‌توان آن را دارد که همان اهداف کوتاه‌مدت را برآورده کند.