پنجاهسال علم داده
نویسندگان
1 دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدهٔ علوم ریاضی
doi
10.30504/mct.2023.1398.1982چکیده
بیش از 50 سال پیش، جان توکی فراخوانی برای بازسازی آمار دانشگاهی داد. او در مقالۀ «آیندۀ تحلیل دادهها» به وجود علمی اشاره کرد که آن زمان به رسمیت شناخته نشده بود و موضوع مورد توجه آن یادگیری از دادهها یا «تحلیل دادهها» بود. پدیدهای مربوط به این اواخر که رو به گسترش نیز است، ظهور برنامههای «علم داده» در دانشگاههای بزرگ است. این مقاله در پی مرور برخی از اجزای «برهۀ علم دادهٔ» کنونی، ازجمله بر اظهارنظرهای اخیر دربارۀ علم داده در رسانههای همگانی، است که آیا علم داده واقعاً با آمار تفاوت دارد یا خیر و اگر دارد، چگونه. برداشت فعلی از علم داده بهمثابهٔ زبرمجموعهای از رشتههای آمار و یادگیری ماشین است که مقداری فنّاوری به منظور «ارتقای مقیاس» آن برای «دادههای بزرگ» به آن افزوده شده است. انگیزۀ انتخاب این زبرمجموعه، پیشرفتهای تجاری است و نه اندیشورزانه. چنین انتخابی محتملاً رویدادهای اندیشورزانۀ مهم 50 سال آینده را نادیده خواهد گرفت. ازآنجاکه خودِ کلِّ علم بهزودی بدل به داده میشود که میتوان آن را کاوید، انقلاب در شرف وقوع در علم داده محدود به «ارتقای مقیاس» نبوده، بلکه در مقابل، در ظهور مطالعات علمی تحلیل دادهها در سطح کل علم است. دیدگاهی از علم داده را براساس فعالیتهای افرادی که «از دادهها یاد میگیرند» ارائه میکنم و یک رشتۀ دانشگاهی را که به بهبود این فعالیت به شیوهای مبتنیبر شواهد اختصاص دارد توصیف میکنم. این رشتۀ جدید وسعتبخشی علمی بهتری از آمار و یادگیری ماشین در مقایسه با ابتکارعملهای امروزی در علم داده است، و همزمان توان آن را دارد که همان اهداف کوتاهمدت را برآورده کند.