فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشاورزی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی، نیازمند روش‌های نوین برای بهبود کارایی است. این پژوهش به تحلیل انرژی و اقتصادی تولید گوجه‌فرنگی در شهرستان نهاوند با استفاده از روش‌های مرسوم و حسابداری هزینه جریان مواد (MFCA) می‌پردازد. در این مطالعه، مفهوم انرژی منفی، که بیانگر انرژی تلف‌شده در فرآیند تولید است، بررسی شد. نتایج نشان داد که میانگین انرژی ورودی به ازای هر هکتار 168945 مگاژول و خروجی مثبت 208213 مگاژول است، در حالی که خروجی منفی برابر با 38888 مگاژول محاسبه شد. برق و کودهای شیمیایی به ترتیب 68 و 21 درصد از کل ورودی انرژی را تشکیل دادند. یافته‌های پژوهش نشان داد لحاظ کردن ضایعات و انرژی منفی اهمیت بالایی دارد. روش MFCA با درنظر گرفتن هزینه‌های محیط‌زیستی، کاهش 19 درصدی بازده انرژی نسبت به روش‌های مرسوم را نشان داد. همچنین، تلفات گوجه‌فرنگی با 80 درصد سهم از خروجی‌های منفی، بزرگ‌ترین عامل هدررفت انرژی بود. راهکارهای پیشنهادی شامل استفاده از تجهیزات مدرن، مدیریت دقیق برداشت، مدیریت تلفیقی آفات و بیماری‌ها، و به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند برای آبیاری است. تحلیل اقتصادی نیز تفاوت قابل‌توجهی را در سود ناخالص بین دو روش محاسباتی نشان داد. این نتایج نشان می‌دهد که MFCA ابزاری مؤثر برای بهبود بهره‌وری و کاهش اثرات محیط‌زیستی در کشاورزی است و می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه در بهینه‌سازی مصرف منابع باشد. تخصیص یارانه‌های انرژی در ایران، منجر به کاهش انگیزه در راستای بهینه‌سازی مصرف انرژی شده است. این موضوع به عنوان یک عامل بازدارنده در بهبود بهره‌وری انرژی، شایسته توجه و بررسی در مطالعات آتی می‌باشد.