تحلیلی بر موقعیت مرکزی شهرهای مرکز استانی ایران با تأکید بر ارتباطات جادهای و هوایی با استفاده از نرمافزار Gephi
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه مازندران
2 دانشجوی کارشناسیارشد رشته مهندسی نرمافزار دانشگاه صنعتی شریف
doi
چکیده
توسعه زیرساختهای حملونقل بهدلیل دسترسی به بازار و کاهش هزینههای حملونقل؛ باعث افزایش بهرهوری، رقابت و فعالیتهای تجاری میگردد. این مقاله با هدف بررسی و ارزیابی موقعیت مرکزی ۳۱ شهر مرکز استانی ایران در زمینه ارتباطات جادهای و خطوط هوایی و براساس آمارهای سال ۱۳۹۴ صورت گرفته است تا از این طریق بتوان موقعیت بینراهی هر یک از این شهرها را تعیین نمود. در این راستا، با استخراج آمار مربوط به تعداد و طول مسیرهای جادهای و هوایی کشور، موقعیت و جایگاه مراکز استانها بدست آمد. روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است و شیوه استخراج دادهها به روش اسنادی است. نتایج حاکی از آن است که تفاوت زیادی بین امتیازاتی که شهرهای مرکز استانی کشور در زمینه خطوط جادهای و هوایی کسب کردهاند، وجود دارد. بهطوری که در زمینه خطوط جادهای، شهر همدان با ۲۹۳/۰ امتیاز بهترین وضعیت مرکزی را کسب نموده و شهر ارومیه با صفر و بجنورد با ۰۰۱/۰ امتیاز بدترین حالت را به خود اختصاص دادهاند. در کسب این امتیازات، موقعیت جغرافیایی مانند فقدان شهر دیگر در اطراف این شهرها و یا ارتباط مستقیم شهرهای همسایه بایکدیگر مؤثر بوده است. از منظر کلاسهای ماژولاریتی، ۳۱ شهر مرکز استانی ایران در ۴ کلاس در زمینه خطوط جادهای طبقهبندی شدند. در کلاس بنفش شهر همدان، در کلاس سبز شهر سمنان، در کلاس قرمز شهر خرمآباد و در کلاس آبی شهر کرمان به عنوان شهر مرکزی شناخته شد. در زمینه خطوط هوایی، شهرهای تهران و مشهد موقعیت مرکزی ممتازی دارند و دیگر شهرها با اختلاف زیاد در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. در این مقاله، برخی ویژگیها و قابلیتهای نرمافزار Gephi معرفی شده است.