سنجش سازگاری کاربریهای شهری با تأکید بر الگوی همجواری با استفاده از مدل تصمیمگیری چند معیاره فازی (مطالعه موردی: کاربریهای آموزشی دبیرستان شهر مراغه)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
4 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
doi
چکیده
در بسیاری از شهرها، الگوی مکانی کاربریهای آموزشی به دلایل مختلف مانند قرارگیری کاربریهای مزاحمی چون کاربریهای صنعتی، نظامی، مراکز پمپ بنزین، کاربری درمانی و ... از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار ناست همین امر باعث افت کیفیت خدمات مدارس و تأثیر نامطلوب روحی و جسمی بر روی دانشآموزان دارد. لذا در مکانیابی فضاهای آموزشی باید اصول و معیارهای لازم رعایت گردد تا این فضاها با سایر کاربریهای شهری سازگاری داشته باشند. در این راستا هدف تحقیق حاضر سنجش کاربریهای شهری با تأکید بر الگوی همجواری است و به سنجش کاربریهای آموزشی (مدارس دبیرستان) در شهر مراغه میپردازد. روش تحقیق توصیفی _تحلیلی است. دادههای تحقیق به روش اسنادی و میدانی جمعآوری گردیده و در نرم افزار GIS مورد تحلیل قرار گرفتند. متغیرهای مورد مطالعه تحقیق؛ آلودگی صوتی و هوا (فاصله از مراکز صنعتی، فاصله از بزرگراه، فاصله از راههای اصلی)، آسایش و امنیت عمومی (فاصله از ایستگاههای آتش نشانی، فاصله از جایگاههای سوخت، فاصله از مراکز درمانی، فاصله از مرکز انتظامی، نزدیکی به مزاکز فرهنگی، نزدیکی به مراکز ورزشی) و زیباشناسی (نزدیکی به فصای سبز، فاصله از گورستان) است. به منظور وزندهی و تعیین اندازه اثر متغیرهای مورد مطالعه تحقیق از مدل FAAZY- AHP استفاده شده است. سپس با استفاده از نرمافزار Arc Gis به تعیین حریم کاربریهای آموزشی با توجه به معیارهایی که در پنج طبقه کاملاً سازگار، نسبتاً سازگار، بی تفاوت، نسبتاً ناسازگار و کاملا ً ناسازگار طبقهبندی شدهاند، میپردازد. نتایج به دست آمده از بررسی همجواری 41 دبیرستان در شهر مراغه نشان میدهد که 37 درصد مدارس در وضعیت نامطلوب، 39 درصد در وضعیت نسبتاً مطلوب و 24 درصد در وضعیت مطلوب از لحاظ قرارگیری و همجواری با کاربریها سازگار و ناسازگار قرار دارد و در بین مدارس، دبیرستان شهید باکری در مقطع پسرانه رتبه 1 و دبیرستان خواجه نصیر در مقطع پسرانه رتبه 41 را به دست آورده است.