تحلیل توزیع فضایی بهینگی استقرار جایگاههای سوخت (CNG) (نمونه موردی: شهر اردبیل)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران
doi
چکیده
دستیابی به تعادل در توزیع فضایی منابع و خدماترسانی در سطح شهرها، یکی از اهداف اصلی دولتها و سازمآنهای متولی مدیریت شهری است، یعنی توزیع متعادل خدمات مستلزم تعیین مکانی منابع و تسهیلات باید به شکلی باشد که همه اقشار جامعه و شهروندان به صورت متعادل به آنها دسترسی پیدا کنند. یکی از مهمترین خدمات شهری که در چند سال اخیر با تاکید بیشتری بر جانمایی صحیح آنها تاکید میشود جایگاههای سوخت CNG شهری است. شهر اردبیل به دلیل نقش مرکزیتی خود در محدوده جغرافیایی خود با افزایش جمعیت و تراکم همراه بوده و به تبع آن در ارائه خدمات شهری (به علت کمبود یا توزیع نامناسب خدمات) دچار نارسائیهایی عدیدهای بوده که شبکه جایگاههای سوخت رسانی (CNG) از جمله این نوع خدمات است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضع موجود ایستگاههای CNG، مکانیابی بهینه ایستگاههای جدید و افزایش دسترسی عمومی شهروندان به این ایستگاهها شکل گرفت. با توجه به ماهیت موضوع و اهداف تحقیق، رویکرد حاکم بر فضای تحقیق «توصیفی _ تحلیلی» است. از این رو، در پژوهش حاضر با استفاده از اطلاعات طرح تفصیلی و مشاهدات میدانی موقعیت جایگاههای سوخت (CNG) موجود شهر اردبیل شناسایی شده و با استفاده از مدل AHP به ارزیابی معیارهای (12 معیار) جانمایی جایگاههای سوخت (CNG)، در شهر اردبیل اقدام شد و محدودههای شهری که به این کاربری دسترسی نداشتند شناسایی گردید. نتایج پهنهبندی شهر اردبیل برای مکانیابی ایستگاههای CNG حاکی از آن است که نامناسبترین پهنه برای جانمایی ایستگاههای CNG، 22.5 درصد و در مقابل مناسبترین پهنه 15.8 درصد از اراضی شهر اردبیل را به خود اختصاص داده است. همچنین نتایج حاکی از آن است که میتوان با استقرار 6 ایستگاه جدید CNG (با توجه به استانداردهای موجود) به ارائه خدمات بهینه و دسترسی سریع ساکنین شهر اردبیل به خدمات ارائه شده اقدام نمود. در این راستا با استفاده از مدل TOPSIS و بهکارگیری 8 معیار موثر بر جانمایی بهینه ایستگاههای CNG به بررسی ایستگاههای پیشنهادی و اولویتبندی اجرائی آنها اقدام شد. نتایج نشان میدهد که ایستگاههای CNG موجود شهر اردبیل، از نظر استانداردهای شهرسازی در موقعیت مناسبی قرار نداشته و علاوه بر خدمات دهی نامناسب به شهروندان شهر اردبیل، با کاربریهای اطراف خود نیز سازگاری مناسبی ندارند. این موضوع لزوم بازنگری در موقعیت ایستگاههای CNG و ایجاد ایستگاههای جدید CNG را در محدوده شهر اردبیل تبیین مینماید.
